DỰ BÁO TẦM XA CHO THÁNG 3, 4, 5, 6/2025 VÀ XU HƯỚNG KHÍ HẬU CỦA NỬA CUỐI NĂM 2025

Trong bài này, chúng tôi đặc biệt nhấn mạnh đến các dự báo khuôn mẫu thời tiết nói chung tại Việt Nam cho bốn tháng sắp tới của năm 2025 (tháng 3, tháng 4, tháng 5, và tháng 6/2025), cùng những xu hướng có thể có của nền khí hậu toàn cầu, chỉ báo cho những nguy cơ và rủi ro về mặt khí hậu toàn cầu (trong đó bao gồm Việt Nam) của năm 2025 và cả năm 2026. Những gì chúng tôi phân tích có thể xảy ra, hoặc có thể không, nhưng bài phân tích dự báo trước đây của Hành tinh Titanic dành cho Mùa Đông 2024 và 3 tháng đầu năm 2025 cho thấy xác suất khá thành công.

Chúng tôi hy vọng rằng, với nỗ lực này, các bạn nông dân và trồng rừng Việt Nam có thể hoạch định tốt hơn các kế hoạch gieo trồng và vụ mùa trong dài hạn, cũng như người dân Việt Nam nói chung hiểu được điều gì sẽ xảy đến trong 6 tháng đến 1 năm tiếp theo, và chuẩn bị cho điều phải đến.

Năm 2026 chính là mốc thời gian bắt đầu rõ nét cuộc khủng hoảng mà Hành tinh Titanic đã đề cập đến từ lâu trong các bài phân tích về khả năng tăng nhiệt nhanh chóng và đột biến khí hậu, dẫn đến sụp đổ hệ sinh thái, suy thoái nền văn minh và đại tuyệt chủng lần thứ sáu (giai đoạn 2026-2030). Để hiểu rõ điều gì dẫn đến dự báo này, thì các bạn nên xem lại loạt bài TIN BUỒN của chúng tôi, trong đó phân tích tất cả các yếu tố quan trọng sẽ thúc đẩy và gây ra hậu quả không thể tránh khỏi đó.

Còn bây giờ, chúng ta sẽ quay trở lại đề tài chính của bài viết này. Điều gì sẽ xảy ra trong bốn tháng 3, 4, 5, và 6 của năm 2025?

Nền khí hậu toàn cầu rất nhạy cảm với những thay đổi trên diện rộng ở đại dương. Vì lý do này, chúng tôi luôn theo dõi chặt chẽ những bất thường xảy ra nơi vùng xích đạo Thái Bình Dương và cả Đại Tây Dương, vì chúng có thể ảnh hưởng đáng kể đến các kiểu thời tiết theo mùa. Sự dịch chuyển của một vùng nước ấm nóng ở khu vực nhiệt đới Thái Bình Dương về hai phía Đông và Tây, kèm theo cường độ của các đới gió mùa, có thể đưa đến những thay đổi lớn về diễn biến khí hậu và hình thái thời tiết cụ thể.

Chu kỳ theo pha El Niño và La Niña chính là hiện tượng đó, là hai mặt đối lập của Dao động phương Nam El Niño (viết tắt của “El Niño Southern Oscillation”.) Đây là một vùng của Thái Bình Dương chuyển đổi theo chu kỳ giữa các pha ấm và lạnh, giữa giai đoạn hấp thụ nhiệt và trả nhiệt của biển cả. Thông thường, có một sự thay đổi pha khoảng 1-3 năm mỗi lần.

Hình ảnh sơ đồ bên dưới cho thấy các vùng ENSO trên khắp Thái Bình Dương nhiệt đới. Vùng số 3 và số 4 bao phủ phía Đông và phía Tây của khu vực nhiệt đới đại dương này. Khu vực trung tâm bao phủ một phần của hai vùng 3 và 4, là vùng Nino 3.4.

Mỗi pha ENSO ảnh hưởng đến áp suất và thời tiết ở vùng nhiệt đới theo những cách khác nhau, đến sự lưu thông các khối khí quyển toàn cầu nói chung theo thời gian, làm thay đổi các kiểu thời tiết trên toàn thế giới.

Pha ENSO lạnh được gọi là La Niña, và pha ấm là El Niño. Bên cạnh nhiệt độ, một trong những điểm khác biệt chính giữa các pha là các kiểu khí áp mà chúng phát triển, được mô tả như bên dưới là vùng khí áp cao (ký hiệu H - High Pressure) và vùng khí áp thấp (ký hiệu L - Low Pressure). Bạn sẽ thấy Việt Nam và Đông Nam Á luôn luôn nằm trong vùng bị tác động mạnh mẽ của các khối khí áp này.

Mỗi pha (lạnh/ấm) thường phát triển vào cuối mùa Hè và đầu mùa Thu, và thường kéo dài đến mùa Xuân. Và một số pha có thể kéo dài tới hai hoặc ba năm, ví dụ như pha La Niña xảy ra trong khoảng thời gian từ năm 2020 đến năm 2023, được xem là La Niña "ba lần suy thoái", nghĩa là nó kéo dài trong ba năm liên tiếp, gây ra những tác động rộng khắp với lượng mưa cực lớn và lũ lụt cực độ ở Australia, nạn hạn hán kéo dài ở một số vùng của Châu Phi và khu vực Tây Nam Hoa Kỳ.

Trong giai đoạn El Niño ngự trị, nhiều vùng khí áp thấp sẽ xuất hiện trên khu vực nhiệt đới phía Đông Thái Bình Dương (tức là bờ Tây lục địa Châu Mỹ), với lượng mưa và bão nhiều hơn ở đây.

Nhưng trong giai đoạn La Niña, nhiều vùng khí áp cao xuất hiện trên khu vực nhiệt đới phía Đông Thái Bình Dương, nên tạo ra các điều kiện thời tiết khô hạn và ít bão hơn. Những thay đổi về hệ thống khí áp này sau đó chuyển thành hoàn lưu khí quyển di chuyển trên toàn cầu theo thời gian, ảnh hưởng đến hình thái thời tiết theo mùa ở cả hai Bán cầu. Các điều kiện khí hậu ẩm ướt bất thường hiện đang tạo thành hình móng ngựa ở khu vực phía Tây Thái Bình Dương, có thể dẫn đến nhiều trận mưa cực đoan hơn và lũ lụt ở Australia. Một mùa Xuân khá ẩm ướt được báo hiệu ở vùng Trung Tây và một số vùng tại Đông Bắc nước Mỹ, nhưng khô ráo ở sâu trong nội địa miền Nam Châu Âu.

Dưới đây là hình ảnh phân tích nền nhiệt độ đại dương hàng tuần mới nhất, nơi bạn có thể thấy vùng ENSO chính được đánh dấu trong hình ảnh. Như được mô tả, vùng nước lạnh hơn bình thường đang xuất hiện trên khắp khu vực trung tâm xích đạo Thái Bình Dương, mở rộng về phía Tây. Đây là dấu hiệu điển hình của pha La Niña.

Pha mát mạnh hơn của La Niña đã diễn ra kể từ đầu tháng 12/2024. Do đó, bạn có thể thấy những đợt sóng lạnh phát triển trên khắp khu vực xích đạo Thái Bình Dương khi gió Đông đẩy dòng nước trên bề mặt biển về phía Tây.

Bên dưới đây là dữ liệu ghi nhận mức nhiệt độ bất thường đang diễn biến trên khắp khu vực ENSO kể từ đầu năm 2024. Bạn có thể thấy nền nhiệt độ đại dương ở khu vực phía Đông Thái Bình Dương bắt đầu giảm từ tháng 12/2024. Các đường màu xám là những sự kiện chuyển pha La Niña trong quá khứ. Như có thể thấy rõ, tất cả những giai đoạn này thường gây ra hình thái thời tiết lạnh ẩm nhất vào khoảng tháng Một của pha/chu kỳ. Các đợt "mưa trái mùa" kéo dài trước và sau Tết Âm lịch, trong tháng 2/2025 tại Nam Bộ - Nam Trung Bộ - Nam Tây Nguyên, cho thấy điều đó.

Nhưng nhìn về phía trước, bạn có thể thấy rằng rất nhiều sự kiện La Niña trong quá khứ đã chuyển thành El Niño trước Mùa đông năm sau (khu vực ô chữ nhật màu đỏ). Cũng có nhiều sự kiện mà La Niña được tái lập lại. Nhưng nếu dựa trên các yếu tố đang phát triển trên toàn cầu khác, đó không phải là kịch bản dễ có khả năng xảy ra vào giữa và cuối năm 2025. Vì sao lại như thế?

EL NINO Ở CUỐI CHÂN TRỜI

Gợi ý về chỉ báo đầu tiên của pha El Nino vào cuối năm 2025 đã xuất hiện trong phân tích dự báo nền nhiệt đại dương của mô hình ECMWF (Châu Âu) mới nhất. Nó cho thấy một vùng nước ấm đang lan rộng ở khu vực nhiệt đới phía Đông Thái Bình Dương, với các mức lạnh bất thường đang dần biến mất. Mặc dù đây không phải là El Niño, nhưng chính là dấu hiện cho thấy các mầm mống của sự thay đổi pha đang dần xuất hiện và được mô tả bằng nhiều hình thái thời tiết sẽ được Hành tinh Titanic đề cập đến trong các dự báo dài hạn cho giai đoạn đầu mùa Hè của năm 2025.

Với tấm bản đồ dự báo mức nhiệt độ bất thường đại dương hàng tháng vào giữa mùa Hè nói trên, bạn có thể thấy ECMWF dự báo một vùng nước ấm lên bất thường trên khắp khu vực xích đạo phía Đông của Thái Bình Dương, ở ngoài khơi bờ Tây Bắc lục địa Nam Mỹ. Bất thường này ám chỉ sự suy yếu khá nhanh của pha La Niña trong mùa Xuân năm nay (2025).

Phân tích và dự báo tổng hợp cho thấy các chuyển biến rõ rệt tại khu vực ENSO phía Đông Thái Bình Dương. Điều kiện cho pha La Niña (mức nhiệt bất thường dưới -0,5 độ C) sẽ chiếm ưu thế trong suốt mùa Đông 2024 - 2025. Nhưng dự kiến ​​La Niña sẽ yếu đi vào cuối mùa Đông, với sự chuyển dịch sang pha trung tính vào mùa Xuân và tăng cao hơn vào mùa Hè. Dự báo theo mùa mới nhất của ECMWF cho thấy một chuyển biến từ pha La Niña nhanh chóng đảo ngược vào giai đoạn sau đầu năm 2025 và báo hiệu các dấu chỉ của El Niño phát triển từ giữa năm 2025. Đây là một tin rất xấu cho bờ Đông Châu Á vì nếu El Niño quay trở lại, tình trạng hạn hán, thiếu nước, hạn mặn, sốc nhiệt sẽ gia tăng kéo dài trong nửa cuối năm 2025 đến cả năm 2026. Ngoài ra, El Niño cũng sẽ tiếp tục đẩy mạnh mức tăng nền nhiệt trung bình toàn cầu so với thời kỳ tiền công nghiệp do hiện tượng nóng lên toàn cầu của phát thải khí nhà kính từ nền công nghiệp loài người. Và năm 2026 đến 2030 sẽ là mốc thời gian đưa đến sự sụp đổ nền khí hậu và đại tuyệt chủng lần thứ 6 mà Hành tinh Titanic đã dự đoán từ cách đây gần 10 năm rồi. Bạn nào đọc các bài phân tích của chúng tôi về ĐỘT BIẾN KHÍ HẬU và các TIN BUỒN thì sẽ hiểu.

Thêm một trong những dấu chỉ cho thấy pha La Niña - hiện đang là động lực chính của nền khí hậu thế giới, được dự báo sẽ nhường chỗ cho các điều kiện trung tính ENSO ở khu vực xích đạo Thái Bình Dương trong những tháng tới, chính là thông thường, La Niña thường có chức năng làm nguội nền nhiệt, và dẫn đến mức nhiệt độ trung bình toàn cầu mát hơn. Nhưng năm nay, các đợt nắng nóng trên diện rộng xuất ở biển, và ngay cả tháng Một có nền nhiệt trung bình cao thứ hai trong lịch sử, đã khiến hiệu ứng của La Niña mất phần nào tác dụng thường thấy của nó.

Các đợt gió thổi mạnh từ phía Tây khu vực nhiệt đới Thái Bình Dương có thể kích hoạt sự phát triển của El Niño bằng cách di chuyển khối nước ấm từ Tây sang Đông. Ghi nhận hiện nay chưa cho thấy một hoạt động về gió mùa như vậy có khả năng xảy ra trong những tháng tới, nhưng nếu El Niño phát triển vào giữa năm 2025, thì chúng ta sẽ chứng kiến dấu hiệu này xuất hiện sớm.

Nếu El Niño quay trở lại từ giữa hoặc cuối năm 2025, những tác động khô hạn sẽ dần thay thế tình trạng lạnh ẩm hiện nay, đặc biệt tại Việt Nam. Các bạn sẽ thấy rõ điều đó trong các dự báo tầm xa trong phần dưới đây của bài phân tích này, dựa trên nhiều mô hình phân tích khác nhau của những tổ chức khí tượng uy tín trên toàn cầu.

CÁC DỰ BÁO CỦA ECMWF DÀNH CHO VIỆT NAM

Dưới ảnh hưởng của pha La Niña yếu, mô hình dự báo ECWWF (Châu Âu) cho biết vẫn có thể có xác suất 40,5% của những đợt mưa "trái mùa" đổ xuống khu vực Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ trong tháng 3/2025. Các khu vực còn lại trong lãnh thổ Việt Nam thì không mưa. Điều này cũng vẫn tương đồng với dự báo tầm xa - dài hạn của xu hướng mùa mưa kéo dài ở khu vực phía Nam của Việt Nam được Hành tinh Titanic công bố hồi cuối tháng 10/2024 về tháng 3/2025. Thậm chí có thể xảy ra việc vành đai mưa to - rất to chạm đến ven bờ Ninh Thuận - Khánh Hòa - Phú Yên với xác suất đến 60-70%.

Dự báo tầm xa của mô hình ECMWF về xu hướng mưa tại Việt Nam trong tháng 3/2025

Trong tháng 4/2025, vẫn có dự báo với xác suất 40,5% cho thấy có các đợt mưa trái mùa ở Tây Nguyên và ven biên giới Tây Nguyên với Cambodia và Lào. Vùng Đông Nam Bộ và Nam Trung Bộ cũng có thể có các đợt mưa kỳ lạ. Khu vực Bắc Trung Bộ cũng được tô màu xanh của mưa vừa, mưa nhỏ trong tháng này. Các bạn cũng nên chú ý rằng một số nơi khác tại bán đảo Đông Nam Á (phần Đông Nam Á lục địa) như Myanmar, Thái Lan, Lào, Cambodia cũng được dự báo có mưa. Chúng tôi hy vọng xu hướng của dự báo này cho thấy nếu có mưa vừa và trời mát trên toàn khu vực này, thì lượng nước sông Mekong - Cửu Long vẫn được lưu giữ đủ để chống hạn mặn trong thời gian tháng 4/2025, nghĩa là thời gian mùa khô của miền Nam Việt Nam.

Dự báo tầm xa của mô hình ECMWF về xu hướng mưa tại Việt Nam trong tháng 4/2025

Trong tháng 5/2025, vẫn có các dự báo mưa nhỏ, mưa vừa hoặc mây mù có thể xảy ra cho khu vực Tây Nguyên giáp ranh với Cambodia - Lào với xác suất từ 30-40%, nhưng lượng mưa và xác suất đã ít đi đáng kể. Đó cũng là vì dự báo pha ENSO trung tính quay trở lại và chuẩn bị chuyển qua giai đoạn El Niño từ nửa sau năm 2025.

Với tình hình như vậy, tình trạng hạn mặn khốc liệt ở Đồng bằng Sông Cửu Long tại Việt Nam có thể sẽ quay trở lại. Thậm chí dự báo cho thấy xuất hiện các vùng ít mưa hẳn 50-60% so với bình thường ở ngoài khơi Vịnh Thái Lan.

Dự báo tầm xa của mô hình ECMWF về xu hướng mưa tại Việt Nam trong tháng 5/2025

Trong tháng 6/2025, vùng ít mưa hẳn 50-60% so với bình thường đã có xu hướng lấn vào miền Nam Cambodia và miền Tây Nam Việt Nam. Thông thường thì mùa mưa của miền Nam Việt Nam đã bắt đầu trong giai đoạn này rồi. Dự báo này cho thấy mùa mưa ở đây có thể ít hơn bình thường hàng năm, là dấu chỉ cho thấy một đợt hạn kéo dài từ giữa năm 2025 đến ít nhất là giữa năm 2026.

Dự báo tầm xa của mô hình ECMWF về xu hướng mưa tại Việt Nam trong tháng 6/2025

Về dự báo xu hướng xuất hiện khí áp ở độ cao ngang bằng với mực nước biển, chỉ báo áp thấp nhiệt đới, bão hoặc vùng tăng nhiệt cục bộ trên đất liền, ECMWF cho thấy trong tháng 3/2025, sẽ có thể xuất hiện một vùng áp cao nóng lục địa ở các tỉnh miền Nam và Trung Tây của Trung Quốc, lệch xuống và xâm lấn cả miền Bắc Việt Nam, với xác suất hơn 40%. Vì vậy, miền Bắc của Việt Nam có thể trải qua một đợt tăng nhiệt ấm lên nhanh chóng bất thường trong tháng 3 này.

Dự báo tầm xa của mô hình ECMWF về xu hướng khí áp mặt nước biển trung bình (Mean Sea Level Pressure - MSLP) tại Việt Nam trong tháng 3/2025

Vì vậy, nền nhiệt tại miền Bắc của Việt Nam có thể ấm hơn mức bình thường trong tháng 3 hàng năm đến 40%. Mùa Đông sẽ sớm chấm dứt. Các khu vực vùng miền khác tại Việt Nam thì vẫn có nền nhiệt bình thường như mọi năm vào tháng Ba.

Dự báo tầm xa của mô hình ECMWF về xu hướng nền nhiệt gần mặt đất bất thường tại Đông Nam Á (2m Temperature Anomaly) trong tháng 3/2025. Màu trắng tức là không quá lạnh cũng không ấm bất thường.

Trong tháng 4/2025, dự báo cho thấy vùng khí áp nóng lục địa ở miền Nam Trung Quốc đã dần biến mất, nhưng vẫn có những "lõi nóng" cục bộ tồn tại ở khu vực Tây Nam quốc gia này, nên miền Bắc Việt Nam vẫn có thể duy trì mức ấm lên bất thường ở xác suất 10-20%.

Dự báo tầm xa của mô hình ECMWF về xu hướng khí áp mặt nước biển trung bình (Mean Sea Level Pressure - MSLP) tại Việt Nam trong tháng 4/2025

Vi khối áp nóng ở biên giới Trung Quốc đã biến mất, nên nền nhiệt ở miền Bắc sẽ quay trở lại mức bình thường như trong tháng 4 hàng năm. Tuy nhiên, khu vực miền núi giáp biên giới phía Bắc và giáp biên giới phía Tây (của Bắc Trung Bộ) vẫn có thể ấm hơn bình thường từ 20-40%. Các tỉnh thành tại miền Trung như Huế, Đà Nẵng, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định cũng có thể ấm hơn bình thường đến 50-70%. Khu vực Nam Bộ thì vẫn có mức nhiệt tương đối ôn hòa như bình thường mọi năm trong tháng Tư, không đến nỗi có sốc nhiệt hoặc sóng nhiệt cực đoan.

Dự báo tầm xa của mô hình ECMWF về xu hướng nền nhiệt gần mặt đất bất thường tại Đông Nam Á (2m Temperature Anomaly) trong tháng 4/2025. Màu trắng tức là không quá lạnh cũng không ấm bất thường.

Trong tháng 5/2025, dự báo cho thấy xuất hiện các vùng khí áp nóng và lõi nóng lục địa ở cao nguyên Thanh Tạng (khu vực Tây Nam Trung Quốc) và ngay cả trên bình nguyên Myanmar. Đây là dấu chỉ cho một mùa nóng quay trở lại toàn bán đảo Đông Nam Á (phần Đông Nam Á lục địa).

Dự báo tầm xa của mô hình ECMWF về xu hướng khí áp mặt nước biển trung bình (Mean Sea Level Pressure - MSLP) tại Việt Nam trong tháng 5/2025

Vì vậy, một màu đỏ của sốc nhiệt và sóng nhiệt cực đoan đã được tô phủ trên khắp lãnh thổ các quốc gia Thái Lan, Lào, Cambodia, Việt Nam, với xác suất nóng hơn mức bình thường hàng năm vào tháng Năm là 50-70%. Nam Bộ - Tây Nguyên có thể bị ảnh hưởng nặng nề bởi đợt nóng này, đặc biệt là tình trạng hạn mặn ở Đồng bằng Sông Cửu Long ngay trước khi vào mùa mưa.

Dự báo tầm xa của mô hình ECMWF về xu hướng nền nhiệt gần mặt đất bất thường tại Đông Nam Á (2m Temperature Anomaly) trong tháng 5/2025. Màu trắng tức là không quá lạnh cũng không ấm bất thường.

Bước vào tháng 6/2025, ECMWF dự báo vùng áp nóng lục địa sẽ phát triển cực điểm trên khu vực Trung - Ấn - Himalayas - Myanmar, dẫn đến dấu hiệu của một mùa nóng lệch pha và đến trễ so với mọi khi.

Dự báo tầm xa của mô hình ECMWF về xu hướng khí áp mặt nước biển trung bình (Mean Sea Level Pressure - MSLP) tại Việt Nam trong tháng 6/2025

Và như một hậu quả của dự báo khí áp nóng lục địa nói trên, ECMWF dự báo một màu đỏ sốc nóng hơn bình thường mọi năm của tháng Sáu đến 70-100% sẽ to đậm toàn bộ khu vực Đông Nam Á - Trung Quốc. Việt Nam tiếp tục được dự báo đối mặt với các đợt nóng ở mức 38 - 40 độ C, dù một nửa Việt Nam có thể đã bắt đầu bước vào mùa mưa.

Dự báo tầm xa của mô hình ECMWF về xu hướng nền nhiệt gần mặt đất bất thường tại Đông Nam Á (2m Temperature Anomaly) trong tháng 6/2025. Màu trắng tức là không quá lạnh cũng không ấm bất thường.

CÁC DỰ BÁO CỦA HỌC VIỆN NGHIÊN CỨU QUỐC TẾ THUỘC TRƯỜNG KHÍ HẬU COLUMBIA, MỸ (IRI) DÀNH CHO KHU VỰC ĐÔNG NAM Á, TRONG ĐÓ CÓ VIỆT NAM

IRI (International Research Institute for Climate and Society - Columbia Climate School) là một phân viện chuyên nghiên cứu và đưa ra dự báo của các mối quan hệ giữa khí hậu, thời tiết với tình hình xã hội trên toàn cầu. Với bề dày nghiên cứu và lưu trữ những mô hình khí tượng trong quá khứ, hiện tại và tương lai, sứ mệnh của IRI là nâng cao năng lực của xã hội trong việc hiểu, dự đoán và quản lý các tác động của khí hậu nhằm cải thiện phúc lợi con người và môi trường, đặc biệt là ở các nước đang phát triển.

Bắt đầu từ tháng 4/2017, các dự báo xác suất khí tượng theo mùa của IRI dựa trên việc hiệu chuẩn lại đầu ra mô hình từ Dự án Tổng hợp Đa mô hình Bắc Mỹ (North American Multi-Model Ensemble Project - NMME) của Cục Quản lý Khí quyển và Đại dương Hoa Kỳ (NOAA), bao gồm các hệ thống dự báo tổng hợp theo mùa của Trung tâm Dự báo Môi trường Quốc gia Hoa Kỳ (National Centers for Environmental Prediction - NCEP), Cơ quan Môi trường và Biến đổi Khí hậu Canada (Environment and Climate Change Canada), Phòng thí nghiệm Động lực học Chất lỏng Địa vật lý/NOAA (NOAA/Geophysical Fluid Dynamics Laboratory), NASA, NCAR và COLA/Đại học Miami. Đầu ra từ mỗi mô hình NMME được hiệu chuẩn lại trước khi tổng hợp đa mô hình để tạo thành các dự báo xác suất đáng tin cậy.

Dưới đây là các phân tích dự báo tầm xa - dài hạn của NNME - IRRI về lượng mưa, tình trạng mùa khô và nền nhiệt tại Việt Nam trong 4 tháng 3, 4, 5 ,6/2025:

👉Dự báo lượng mưa và tình trạng mùa khô tại Việt Nam:

Tương tự như ECMWF, các dự báo tầm xa của NMME - IRI vẫn cho thấy có thể sẽ có các đợt mưa "trái mùa" đổ xuống khu vực Nam Trung Bộ - Trung Trung Bộ, Tây Nguyên, Nam Bộ trong tháng 3/2025. Các quốc gia khác tại bán đảo Đông Nam Á (phần Đông Nam Á lục địa) cũng vậy. Do đó, trong tháng 3/2025, tình trạng hạn mặn ở Đồng bằng Sông Cửu Long sẽ đỡ khốc liệt hơn các năm trước.

Sang tháng 4/2025, NMME - IRI dự báo lượng mưa sẽ giảm hẳn ở miền Trung Việt Nam, và chỉ có khu vực Tây Nguyên còn có thể có những đợt mưa nhỏ mà thôi. Khu vực giáp biên giới Tây Nguyên (Việt Nam) với Lào và Cambodia, cũng như Thái Lan, Lào, Myanmar, cũng có thể có mưa vừa, trời mát.

Bắt đầu từ tháng 5/2025, Việt Nam đã không còn mưa và bắt đầu vào mùa khô. Thậm chí các vùng ít mưa so với bình thường được dự báo sẽ hình thành ngoài khơi miền Tây Nam Bộ ở phía Đông.

Sang tháng 6/2025, các vùng khô hạn và ít mưa hơn so với bình thường 40% được dự báo xuất hiện ở Trung Trung Bộ và Bắc Tây Nguyên, cũng như ven bờ Đông của bán đảo Cà Mau.

Dự báo tầm xa theo mùa của NMME - IRI về xu hướng lượng mưa bất thường tại Việt Nam trong tháng 3/2025. Màu xanh đậm cho thấy vùng có thể tập trung nhiều mưa hơn mức bình thường.

Dự báo tầm xa theo mùa của NMME - IRI về xu hướng lượng mưa bất thường tại Việt Nam trong tháng 4/2025. Màu xanh đậm cho thấy vùng có thể tập trung nhiều mưa hơn mức bình thường.

Dự báo tầm xa theo mùa của NMME - IRI về xu hướng lượng mưa bất thường tại Việt Nam trong tháng 5/2025. Màu xanh đậm cho thấy vùng có thể tập trung nhiều mưa hơn mức bình thường.

Dự báo tầm xa theo mùa của NMME - IRI về xu hướng lượng mưa bất thường tại Việt Nam trong tháng 6/2025. Màu xanh đậm cho thấy vùng có thể tập trung nhiều mưa hơn mức bình thường. 

👉Dự báo nền nhiệt tại Việt Nam:

Dự báo tầm xa cho tháng 3/2025 của NMME - IRI cho thấy miền Bắc Việt Nam sẽ có nền nhiệt ấm lên bất thường do ảnh hưởng từ hiện tượng tăng nhiệt nhanh chóng ở Trung Quốc. Khu vực Nam Bộ, đặc biệt là các tỉnh giáp biên giới Cambodia như Kiên Giang và vùng ven biển Tây cũng sẽ có nền nhiệt ấm hơn bình thường. Các phần còn lại của lãnh thổ Việt Nam sẽ có nền nhiệt bình thường như mọi năm. Cần chú ý là sẽ có một vùng "mát hơn bình thường" so với tháng Ba hàng năm, xuất hiện ở khu vực miền núi Quảng Trị - Huế, giáp biên giới với Lào.

Sang tháng 4/2025, vùng tăng nhiệt bất thường với xác suất trên 70% được dự báo sẽ xâm lấn xuống sâu trong lãnh thổ miền Bắc Việt Nam, đến tận Bắc Trung Bộ và Trung Trung Bộ. Nam Bộ cũng thế, đặc biệt là bán đảo Cà Mau. Khu vực Trung Trung Bộ từ Huế - Đà Nẵng đến Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên, Khánh Hòa và khu vực Tây Nguyên sẽ có nền nhiệt ôn hòa như trong tháng Tư hàng năm.

Bắt đầu từ tháng 5/2025, miền Bắc Việt Nam, Bắc Trung Bộ, một số tỉnh phía Bắc của Trung Trung Bộ (Quảng Bình, Quảng Trị), và Nam Bộ được dự báo sẽ có nền nhiệt tăng cao bất thường với xác suất dự báo từ 70-90%. Mùa nóng bắt đầu ngự trị ở phần lớn lãnh thổ Việt Nam. Có một điều cần chú ý là có một vùng "mát bất thường" xuất hiện trong tháng 5/2025 tại Việt Nam là ở các tỉnh thành Đà Nẵng, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định và khu vực Bắc Tây Nguyên.

Sang tháng 6/2025, hai đầu đất nước Việt Nam là Bắc Bộ - Bắc Trung Bộ và Nam Bộ sẽ có nền nhiệt gia tăng cực độ (xác suất dự báo trên 90%). Có thể xuất hiện sóng nhiệt tại đây. Riêng vùng "mát bất thường" trong tháng 5/2025 sẽ có thể lan rộng đến Huế, Đà Nẵng, Quảng Nam, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên, Khánh Hòa và toàn bộ Tây Nguyên.

Dự báo tầm xa theo mùa của NMME - IRI về xu hướng nền nhiệt bất thường tại Châu Á trong tháng 3/2025. Màu đỏ, cam và vàng cho thấy những vùng có thể ấm hơn mức bình thường.

Dự báo tầm xa theo mùa của NMME - IRI về xu hướng nền nhiệt bất thường tại Châu Á trong tháng 4/2025. Màu đỏ, cam và vàng cho thấy những vùng có thể ấm hơn mức bình thường.

Dự báo tầm xa theo mùa của NMME - IRI về xu hướng nền nhiệt bất thường tại Châu Á trong tháng 5/2025. Màu đỏ, cam và vàng cho thấy những vùng có thể ấm hơn mức bình thường.

Dự báo tầm xa theo mùa của NMME - IRI về xu hướng nền nhiệt bất thường tại Châu Á trong tháng 6/2025. Màu đỏ, cam và vàng cho thấy những vùng có thể ấm hơn mức bình thường.

CÁC DỰ BÁO CỦA CƠ QUAN KHÍ TƯỢNG NHẬT BẢN (JMA) DÀNH CHO KHU VỰC ĐÔNG NAM Á, TRONG ĐÓ CÓ VIỆT NAM

Nhật Bản cũng có các dự báo khá tương đồng với ECMWF (Châu Âu) và NMME - IRI (Mỹ) về các xu hướng khí hậu / thời tiết tại Việt Nam trong ba tháng 3, 4 và 5/2025. Họ dự báo vẫn có thể có những đợt mưa vừa - mưa nhỏ hoặc mây mù tại Nam Trung Bộ, Nam Tây Nguyên, Nam Bộ trong tháng 3 và tháng 4/2025 với xác suất lên đến 60%. JMA cũng dự báo lượng mưa bất thường trên bán đảo Đông Nam Á (phần Đông Nam Á lục địa) tại Thái Lan, Lào, Cambodia, một phần phía Đông Nam Myanmar trong khoảng thời gian này. Tháng 5/2025 được xem là quãng thời gian chuyển giai đoạn từ "mưa trái mùa - thời tiết ôn hòa mát mẻ" sang "nắng nóng và sốc nhiệt."

Dự báo tầm xa theo mùa của JMA về xu hướng lượng mưa bất thường tại Đông Nam Á trong ba tháng 3, 4, và 5/2025, được phát hành trong tháng 2/2025. Màu xanh dương đậm cho thấy vùng có thể tập trung nhiều mưa hơn bình thường.

Còn trong những tháng 6, 7, và 8/2025, Nhật Bản dự báo một lượng mưa trung bình như mọi năm hoặc ít hơn mức bình thường 30% đối với khu vực Nam Bộ, Nam Tây Nguyên, và Bắc Trung Bộ. Cambodia và Lào cũng nhận được một xu hướng dự báo tương tự.

Dự báo tầm xa theo mùa của JMA về xu hướng lượng mưa bất thường tại Đông Nam Á trong ba tháng 6, 7, và 8/2025, được phát hành trong tháng 2/2025. Màu vàng nâu đậm cho thấy vùng có thể ít mưa hơn bình thường.

Đối với nền nhiệt, JMA dự báo các mức nhiệt độ trung bình không có gì thay đổi, không sốc nóng đối với miền Trung và miền Nam Việt Nam trong ba tháng 3, 4, và 5/2025. Thậm chí còn có thể có giai đoạn mát lạnh ở Bắc Trung Bộ và Nam Bộ. Riêng miền Bắc thì có thể nóng hơn bình thường một chút ở khu vực Đông Bắc Bộ với xác suất 30%.

Dự báo tầm xa theo mùa của JMA về xu hướng nhiệt độ bất thường tại Đông Nam Á trong ba tháng 3, 4 và 5/2025, được phát hành trong tháng 2/2025. Màu đỏ đậm cho thấy vùng có thể ấm hơn mức bình thường. Vùng màu xám cho thấy nền nhiệt không có gì thay đổi đáng kể.

Còn trong những tháng 6, 7, và 8/2025, Nhật Bản dự báo một mức nhiệt cao hơn bình thường với xác suất từ 30 - 50% trên toàn lãnh thổ Việt Nam. Các vùng nóng nhất có thể bao gồm miền Bắc và Trung Trung Bộ. Tuy nhiên, giai đoạn này sẽ không có các đợt sóng nhiệt quá mức cực đoan như hồi năm 2023-2024. Dự báo nền nhiệt nóng nhất chỉ vào khoảng từ 38-40 độ C.

Dự báo tầm xa theo mùa của JMA về xu hướng nhiệt độ bất thường tại Đông Nam Á trong ba tháng 6, 7 và 8/2025, được phát hành trong tháng 2/2025. Màu đỏ đậm cho thấy vùng có thể ấm hơn mức bình thường. Vùng màu xám cho thấy nền nhiệt không có gì thay đổi đáng kể.

Sau ngày 10/3/2025, sẽ còn có các điều chỉnh của Nhật Bản đối với dự báo về lượng mưa và nền nhiệt trong những tháng nêu trên, và nếu có gì thay đổi, Hành tinh Titanic sẽ cập nhật phần mới nhất ngay trong bài phân tích chuyên sâu này.

TỔNG HỢP KẾT LUẬN TỪ CÁC MÔ HÌNH DỰ BÁO

👉ECMWF (Châu Âu) cho rằng:

Vẫn có thể có xác suất 40,5% của những đợt mưa "trái mùa" đổ xuống khu vực Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ trong tháng 3/2025. Thậm chí có thể xảy ra việc vành đai mưa to - rất to chạm đến ven bờ Ninh Thuận - Khánh Hòa - Phú Yên với xác suất đến 60-70%. Miền Bắc của Việt Nam có thể trải qua một đợt tăng nhiệt ấm lên nhanh chóng bất thường trong tháng 3. Nền nhiệt tại miền Bắc của Việt Nam có thể ấm hơn đến 40% so với mức bình thường trong tháng 3 hàng năm. Mùa Đông sẽ sớm chấm dứt. Các khu vực vùng miền khác tại Việt Nam thì vẫn có nền nhiệt bình thường như mọi năm vào tháng Ba.

Trong tháng 4/2025, vẫn có dự báo với xác suất 40,5% cho thấy có các đợt mưa trái mùa ở Tây Nguyên và ven biên giới Tây Nguyên với Cambodia và Lào. Vùng Đông Nam Bộ và Nam Trung Bộ cũng có thể có các đợt mưa kỳ lạ. xu hướng của dự báo này cho thấy nếu có mưa vừa và trời mát trên toàn khu vực này, thì lượng nước sông Mekong - Cửu Long vẫn được lưu giữ đủ để chống hạn mặn tạm thời trong thời gian tháng 4/2025, nghĩa là thời gian mùa khô của miền Nam Việt Nam. Khu vực miền núi giáp biên giới phía Bắc và giáp biên giới phía Tây (của Bắc Trung Bộ) vẫn có thể ấm hơn bình thường từ 20-40%. Các tỉnh thành tại miền Trung như Huế, Đà Nẵng, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định cũng có thể ấm hơn bình thường đến 50-70%. Khu vực Nam Bộ thì vẫn có mức nhiệt tương đối ôn hòa như bình thường mọi năm trong tháng Tư, không đến nỗi có sốc nhiệt hoặc sóng nhiệt cực đoan.

Mùa khô đúng nghĩa quay trở lại Việt Nam vào tháng 5/2025. Tình trạng hạn mặn khốc liệt ở Đồng bằng Sông Cửu Long tại Việt Nam có thể xảy ra. Dự báo cho thấy xuất hiện các vùng khí áp nóng và lõi nóng lục địa ở cao nguyên Thanh Tạng (khu vực Tây Nam Trung Quốc) và ngay cả trên bình nguyên Myanmar. Đây là dấu chỉ cho một mùa nóng quay trở lại toàn bán đảo Đông Nam Á (phần Đông Nam Á lục địa). Việt Nam có xác suất nóng hơn mức bình thường hàng năm vào tháng Năm là 50-70%. Nam Bộ - Tây Nguyên có thể bị ảnh hưởng nặng nề bởi đợt nóng này, đặc biệt là tình trạng hạn mặn ở Đồng bằng Sông Cửu Long ngay trước khi vào mùa mưa.

Trong tháng 6/2025, mưa ít hẳn 50-60% so với bình thường dù bắt đầu bước vào mùa mưa ở Nam Bộ. Dấu chỉ cho thấy một đợt hạn kéo dài từ giữa năm 2025 đến ít nhất là giữa năm 2026. Vùng áp nóng lục địa sẽ phát triển cực điểm trên khu vực Trung - Ấn - Himalayas - Myanmar, dẫn đến dấu hiệu của một mùa nóng lệch pha và đến trễ so với mọi khi. Việt Nam tiếp tục được dự báo đối mặt với các đợt nóng ở mức 38 - 40 độ C, dù một nửa Việt Nam có thể đã bắt đầu bước vào mùa mưa.

👉NMME - IRI (Mỹ) cho rằng:

Trong tháng 3/2025, vẫn có thể có các đợt mưa "trái mùa" đổ xuống khu vực Nam Trung Bộ - Trung Trung Bộ, Tây Nguyên, Nam Bộ trong tháng 3/2025. Các quốc gia khác tại bán đảo Đông Nam Á (phần Đông Nam Á lục địa) cũng vậy. Do đó, trong tháng này, tình trạng hạn mặn ở Đồng bằng Sông Cửu Long sẽ đỡ khốc liệt hơn các năm trước. Miền Bắc Việt Nam sẽ có nền nhiệt ấm lên bất thường do ảnh hưởng từ hiện tượng tăng nhiệt nhanh chóng ở Trung Quốc. Khu vực Nam Bộ, đặc biệt là các tỉnh giáp biên giới Cambodia như Kiên Giang và vùng ven biển Tây cũng sẽ có nền nhiệt ấm hơn bình thường. Các phần còn lại của lãnh thổ Việt Nam sẽ có nền nhiệt bình thường như mọi năm. Cần chú ý là sẽ có một vùng "mát hơn bình thường" so với tháng Ba hàng năm, xuất hiện ở khu vực miền núi Quảng Trị - Huế, giáp biên giới với Lào.

Sang tháng 4/2025, lượng mưa sẽ giảm hẳn ở miền Trung Việt Nam, và chỉ có khu vực Tây Nguyên, giáp biên giới Tây Nguyên (Việt Nam) với Lào và Cambodia còn có thể có những đợt mưa nhỏ mà thôi. Vùng tăng nhiệt bất thường với xác suất trên 70% được dự báo sẽ xâm lấn xuống sâu trong lãnh thổ miền Bắc Việt Nam, đến tận Bắc Trung Bộ và Trung Trung Bộ. Nam Bộ cũng thế, đặc biệt là bán đảo Cà Mau. Khu vực Trung Trung Bộ từ Huế - Đà Nẵng đến Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên, Khánh Hòa và khu vực Tây Nguyên sẽ có nền nhiệt ôn hòa như trong tháng Tư hàng năm.

Bắt đầu từ tháng 5/2025, Việt Nam đã không còn mưa và bắt đầu vào mùa khô. Thậm chí các vùng ít mưa so với bình thường được dự báo sẽ hình thành ngoài khơi miền Tây Nam Bộ ở phía Đông. Miền Bắc Việt Nam, Bắc Trung Bộ, một số tỉnh phía Bắc của Trung Trung Bộ (Quảng Bình, Quảng Trị), và Nam Bộ được dự báo sẽ có nền nhiệt tăng cao bất thường với xác suất dự báo từ 70-90%. Mùa nóng bắt đầu ngự trị ở phần lớn lãnh thổ Việt Nam. Có một điều cần chú ý là có thể xuất hiện một vùng "mát bất thường" xuất hiện trong tháng 5/2025 tại Việt Nam là ở các tỉnh thành Đà Nẵng, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định và khu vực Bắc Tây Nguyên.

Sang tháng 6/2025, các vùng khô hạn và ít mưa hơn so với bình thường 40% được dự báo xuất hiện ở Trung Trung Bộ và Bắc Tây Nguyên, cũng như ven bờ Đông của bán đảo Cà Mau. Hai đầu đất nước Việt Nam là Bắc Bộ - Bắc Trung Bộ và Nam Bộ sẽ có nền nhiệt gia tăng cực độ (xác suất dự báo trên 90%). Có thể xuất hiện sóng nhiệt tại đây. Riêng vùng "mát bất thường" trong tháng 5/2025 sẽ có thể lan rộng đến Huế, Đà Nẵng, Quảng Nam, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên, Khánh Hòa và toàn bộ Tây Nguyên.

👉JMA (Nhật Bản) cho rằng:

Vẫn có thể có những đợt mưa vừa - mưa nhỏ hoặc mây mù tại Nam Trung Bộ, Nam Tây Nguyên, Nam Bộ trong tháng 3 và tháng 4/2025 với xác suất lên đến 60%. Lượng mưa bất thường trên bán đảo Đông Nam Á (phần Đông Nam Á lục địa) tại Thái Lan, Lào, Cambodia, một phần phía Đông Nam Myanmar trong khoảng thời gian này cũng bảo đảm cho dòng Cửu Long vẫn còn đủ nước để chống hạn mặn phần nào. Tháng 5/2025 được xem là quãng thời gian chuyển giai đoạn từ "mưa trái mùa - thời tiết ôn hòa mát mẻ" sang "nắng nóng và sốc nhiệt." Nền nhiệt độ trung bình không có gì thay đổi, không sốc nóng đối với miền Trung và miền Nam Việt Nam trong ba tháng 3, 4, và 5/2025. Thậm chí còn có thể có giai đoạn mát lạnh ở Bắc Trung Bộ và Nam Bộ. Riêng miền Bắc thì có thể nóng hơn bình thường một chút ở khu vực Đông Bắc Bộ với xác suất 30%.

Trong những tháng 6, 7, và 8/2025, lượng mưa trung bình xuất hiện ở Việt Nam như mọi năm hoặc ít hơn mức bình thường 30% đối với khu vực Nam Bộ, Nam Tây Nguyên, và Bắc Trung Bộ. Cambodia và Lào cũng nhận được một xu hướng dự báo tương tự. Nền nhiệt cao hơn bình thường với xác suất từ 30 - 50% trên toàn lãnh thổ Việt Nam. Các vùng nóng nhất có thể bao gồm miền Bắc và Trung Trung Bộ. Tuy nhiên, giai đoạn này sẽ không có các đợt sóng nhiệt quá mức cực đoan như hồi năm 2023-2024. Dự báo nền nhiệt nóng nhất chỉ vào khoảng từ 38-40 độ C.

TÓM LẠI, CÁC MÔ HÌNH ĐỀU ĐỒNG THUẬN Ở MỘT SỐ ĐIỂM NHƯ SAU:

1. Nam Trung Bộ, Nam Tây Nguyên (hoặc Tây Nguyên), Nam Bộ vẫn có thể có các đợt mưa trái mùa và khí hậu mát mẻ trong hai tháng 3 và 4/2025.

2. Miền Bắc Việt Nam sẽ có một đợt tăng nhiệt bất thường trong tháng 3/2025 so với mùa này trong năm.

3. Tháng 5/2025 là khoảng thời gian chuyển tiếp giữa "khi hậu mát mẻ và mưa trái mùa" sang "sốc nóng và hạn". Tình trạng hạn mặn tại Đồng bằng Sông Cửu Long có thể gia tăng trong tháng 5. Mùa khô nóng lệch pha và đến trễ.

4. Bắt đầu từ tháng 6/2025, mưa ít hẳn từ 30-60% tại Nam Bộ - Nam Trung Bộ - Tây Nguyên trong tháng 6/2025 dù bắt đầu bước vào mùa mưa tại vùng miền này. Tình trạng này có thể kéo dài đến tháng 8/2025 (theo JMA). Vào đầu mùa mưa, nền nhiệt tăng cộng với mưa nhỏ - độ ẩm tương đối cao, có thể dẫn đến tình trạng nhiệt bầu ướt tại Nam Bộ. Dịch bệnh sốt xuất huyết có thể gia tăng trong giai đoạn này. Đó là do mùa nóng của Nam Bộ bị trễ và lệch pha vào đúng mùa mưa, nhưng lại là một mùa mưa thất thường và ít hơn bình thường. Cũng chính vì thế mà mùa nóng năm nay ở Nam Bộ sẽ không quá khắc nhiệt và cực đoan như các năm trước.

5. Các dự báo cho thấy khi La Nina chuyển sang trạng thái ENSO trung tính và nhanh chóng biến thành El Nino từ tháng 5-6/2025, thì Việt Nam có thể trải qua một mùa hạn kéo dài đến tận ít nhất là giữa năm 2026. Mùa Đông 2025-2026 sẽ không quá lạnh, thậm chí ấm hơn bình thường.