DỊCH BỆNH VÀ TIỀN TỆ

Trong bối cảnh nền kinh tế tài chính toàn cầu năm 2025 đang rung lắc và ngày càng trở nên tệ hơn, Hành tinh Titanic đăng lại các phân tích và dự báo của mình, đã ở trên website hanhtinhtitanic.org trước đây (mà nay website này không còn nữa).

Các phân tích này từng được công bố vào ngày 15/3/2020 trong bài viết DỊCH BỆNH VÀ TIỀN TỆ, vào ngày 25/3/2020 trong bài 2.000 TỶ USD, vào ngày 18/2/2020 trong bài NÔNG DÂN ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG VÀ APPLE, vào ngày 26/3/2020 trong bài BOEING VÀ GÓI CỨU TRỢ 2.000 TỶ USD, và vào ngày 20/3/2020 trong bài THẾ GIỚI TRƯỚC CORONA VÀ SAU CORONA.

Những điều chúng tôi cảnh báo về kinh tế khủng hoảng, tiền tệ lạm phát, thị trường bấp bênh... thực ra đã được nhắc đến từ khoảng thời gian ngay sau khi đại dịch COVID bùng lên. Chỉ có một điều mà chúng tôi chưa nhận ra lúc đó chính là nước Mỹ giờ đây đang bị Nga và Trung Quốc tìm cách cô lập qua cơ chế BRICS. Vì vậy, tình hình sẽ còn tệ hơn đối với bản thân nước Mỹ, nếu bạn có đọc bài phân tích CHẶNG CUỐI CỦA CON ĐƯỜNG TĂNG TRƯỞNG KHÔNG GIỚI HẠN: KHI MỘT ĐẾ CHẾ VAY MƯỢN ĐANG RUNG LẮC.

Trong bài đăng lại trên Kênh Patreon này, chúng tôi sẽ gộp tất cả các bài trên làm một, để các bạn hiểu rằng những dự báo của chúng tôi, không riêng gì về khí hậu hay sinh thái môi trường, mà còn bao gồm toàn cảnh cả các lĩnh vực khác như kinh tế - chính trị, sẽ dần trở thành sự thật vào một ngày nào đó. Cần phải có một cái nhìn toàn cảnh để hiểu nguyên nhân gốc rễ đến từ đâu. Nếu không, chúng ta chỉ là những con cừu bị dắt đi lòng vòng từ phe này sang kia và từ âm mưu này đến âm mưu khác.   

Chuyện Ngân hàng Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) quyết định bơm 1.500 tỷ USD lần thứ nhất và 2.000 tỷ USD lần thứ hai vào hệ thống tiền tệ Mỹ “để chống đại dịch nCoV” và “cứu giúp tình hình kinh tế quốc gia”, (với tổng cộng cuối cùng hơn 5 nghìn tỷ USD tiền kích cầu trong đại dịch) chỉ cho thấy các sự thật sau đây:

1. Với người Mỹ, họ vẫn xem TIỀN là quan trọng, và TIỀN là phương thế ưu tiên và trên hết để giải quyết khủng hoảng.

2. Số tiền khổng lồ này chắc chắn được in thêm bởi FED, và khi được bơm vào nền kinh tế Mỹ, nghĩa là sẽ phải được hợp thức hóa giá trị sau đó, vì đó là số tiền từ hư không (Money From Nothing). Vậy làm thế nào để làm chuyện đó:

👉Tiền sẽ được chi dùng trước cho các doanh nghiệp, cá nhân tỷ phú, đại công ty để “nắm vốn tư bản” trong tay trước đã.

👉Sau đó, nhóm này sẽ phân phối tiền qua hệ thống ngân hàng, cho vay không lãi, trợ cấp trả sau, tín dụng kích cầu… rất nhiều chiêu đấy nhé, để người dân tưởng bở mà nhận vào. Tiền này không hề cho không một cách miễn phí đâu. Xã hội Mỹ sẽ phải trả lại bằng một cách nào đó. Thực ra, 1.500 tỷ đồng của FED chỉ có ý nghĩa là thêm một món nợ mới cho toàn nước Mỹ mà thôi.

👉Mỹ là nền kinh tế lớn nhất và có rất nhiều tập đoàn đa quốc gia. Mỹ lại nắm đồng bản vị quyền lực nhất thế giới. Vậy thì lo gì họ không trả lại được sau đó? Thế là các tập đoàn này, cùng với nhân sự của họ sẽ đem mớ tiền – mà thực ra là những con số nằm trong computer của giới ngân hàng, không hơn không kém – qua các quốc gia nạn nhân khác để “đầu tư”, “khai thác”, “sản xuất”, “bóc lột tài nguyên”… Đây mới chính là khâu thực sự của hợp thức hóa món nợ – đống tiền mà FED đã bơm vào.

👉Thế cho nên, việc FED bơm tiền, nước Mỹ dùng tiền để trang trải cho dịch nCoV, nhưng thực ra cả thế giới – mà phần lớn là các quốc gia đang phát triển như Cambodia, Việt Nam, Philippines, Trung Quốc, Ấn Độ, Nam Phi, CH Congo… phải è lưng ra trả bằng chính sức lao động và nguồn tài nguyên của mình. Họ tí ta tí tởn vui mừng khi nhận được những đồng ngoại tệ USD của người Mỹ, đổi lấy việc đào tài nguyên và mức lương rẻ mạt. Mà phần lớn đống tiền họ nhận được sẽ tập trung ở các giai cấp lãnh đạo – nhà cầm quyền – tập đoàn quốc nội có quyền lực và giàu có sẵn, cũng như tầng lớp trung lưu cùng hợp tác trong hệ thống, qua việc trở thành đầu tàu để nhận đầu tư, và hơn nữa là qua trò hối lộ, móc ngoặc và biển thủ. Và dĩ nhiên, phần lớn đống USD này sẽ lại được trả về cho chính chủ người Mỹ – kẻ đã tạo ra nó – thông qua việc những giai tầng cầm quyền này mua các sản phẩm và nâng cấp điều kiện sống “văn minh” và “sung sướng” của họ, từ chuyện uống một lon CocaCola nhỏ, mua một chiếc iPhone, đến mua siêu xe, đi du lịch, và ăn chơi du học bên Mỹ và các nước Châu Âu khác.

👉Cuối cùng, cả thế giới tiếp tục phải còng lưng ra để trả nợ cho người Mỹ, hy vọng tiếp tục tăng trưởng, tiếp tục phát triển kinh tế, tiếp tục đào xới và bóc lột thiên nhiên. Và phát thải khí nhà kính lại gia tăng, nền khí hậu lại tệ hơn… cho đến khi mọi thứ sụp đổ.

Tóm lại, TIỀN sẽ như một hậu quả thứ hai của bệnh dịch. Nó chẳng khác nào một thứ virus độc hại, đang ăn mòn và tạo cơ hội đục khoét cả hành tinh này. Dù mang các danh nghĩa rất chính đáng như “cứu trợ khẩn cấp”, “nâng đỡ nền kinh tế”, “giải cứu doanh nghiệp”, TIỀN thực ra chỉ là công cụ cho giới tư bản tiếp tục củng cố hệ thống của họ.

Thêm những cú chích morphine lớn nhất trong lịch sử nước Mỹ để giảm đau đớn, nhưng lại tăng thêm cơn nghiện ngập và sự đổ vỡ vì TIỀN TỆ. Lại một lần nữa, nước Mỹ vung tiền ra giải cứu những ngành nghề phá hoại Trái Đất và thải đầy khí nhà kính vào bầu trời thế giới, ví dụ như:

– Ngân hàng cho vay lãi suất + hệ thống tín dụng.
– Công nghiệp hàng không
– Du lịch – giải trí – nhà hàng – khách sạn – nghỉ dưỡng – du thuyền
– Khai thác Nhiên liệu hóa thạch
– Bệnh viện + dược phẩm

Cũng thế, những người dân được chuyển khoản tiền mặt (cỡ USD1,200) liệu sẽ nghĩ gì? Họ sẽ lại đi ra siêu thị để mua hàng hóa tích trữ, lại tiếp tục dùng số tiền ấy để mua sắm và chuyển nó đến các tập đoàn kinh tế chuyên sản xuất giấy vệ sinh, nước uống đóng chai, nước ngọt, thực phẩm đóng hộp, đổ xăng, thuốc men… Tiền lại quay về nơi sinh ra nó – nhưng nợ credit vẫn còn đó, hoặc được chuyển về FED để tiếp tục đem ra nước ngoài đầu tư thu về tiền có giá trị thật.

Điều đó chỉ cho thấy hệ thống kinh tế của nước Mỹ rất mong manh và dễ sụp đổ như thế nào. Chỉ sau hơn 1 tháng bị nCoV tấn công, họ đã phải vội vã bơm tiền và cắt lãi suất. Đó là vì hệ thống kinh tế này luôn chạy “sát ván” với vay nợ và trần lãi suất, luôn tung ra các dự án đầu tư với công suất cực kỳ cao, và sẽ không bao giờ dừng lại được với quy luật “tăng trưởng hay là chết”.

Ngay cả đến Donald Trump mà còn không chịu dừng lại và lock down nước Mỹ chỉ trong 1 tháng. Ông ta sợ thua Bắc Kinh đang hừng hực khí thế trỗi dậy sau cơn hấp hối với nCoV. Ông ta lo lắng Tập Cận Bình sẽ tranh giành ảnh hưởng và chạy đua kinh tế sau cú vấp đại dịch. Thậm chí Thống đốc Dan Patrick của bang Texas còn lớn tiếng hô hào: “Hãy quay trở lại làm việc. Hãy quay trở lại cuộc sống. Chúng ta không cần phải hy sinh nền kinh tế. Những người già như chúng tôi sẵn sàng chết để cứu nền kinh tế cho con cháu chúng ta.”

Lời bình của Hành tinh Titanic trong hiện tại cập nhật bài viết: Thực tế thì Trung Quốc đã tự nguyện lockdown toàn quốc gia của họ trong vòng 3 năm COVID, nhưng vẫn không suy suyển về sức mạnh, thậm chí còn giữ sức tăng trưởng mạnh trong năm 2024 và 2025.

Dan Patrick – Thống đốc bang Texas – nói rằng ông sẵn sàng hy sinh mạng sống của mình để bảo toàn nền kinh tế Mỹ do các tác động từ việc chống đại dịch coronavirus. Nguồn ảnh: Jay Janner/AP

Liệu có thật thế không? Kêu gọi người già chết thay cho người trẻ, chịu đối mặt với rủi ro nhiễm bệnh và tử vong vì cả xã hội phải tiếp tục kiếm tiền, hay là cả hai cùng chịu chung một số phận, khi số người trẻ nằm ICU và giành lấy máy thở/hệ thống ECMO của cha mẹ, ông bà của mình?

Tại sao cần phải hy sinh một thế hệ có kinh nghiệm, niềm tin, phẩm giá và quyền sống để cứu vớt ngân hàng, nhà cửa, xe hơi, nhà hàng, khách sạn, xăng dầu, nước uống đóng chai, thực phẩm đóng hộp? Liệu sau khi thế hệ này chết đi, đám con cháu của họ sẽ có được một tương lai để sống vui vẻ và hạnh phúc trước cuộc khủng hoảng khí hậu và cuộc đại tuyệt chủng lần thứ 6 hay không? Liệu bọn trẻ cầm tiền trên tay và vui mừng vì cha mẹ và ông bà chúng đã chết hết?

Điều đó không có ý nghĩa gì hết. Và nó chỉ cho thấy nước Mỹ bắt đầu tiến tới giai đoạn cực đoan vì lợi nhuận mà sẵn sàng tước bỏ mọi quyền con người – tối thiểu là quyền được sống, được bảo vệ và tránh thoát rủi ro có hại cho mạng sống của mình. Và bộ mặt thật của giới tư bản vị lợi nhuận bắt đầu lộ ra rất rõ ràng trong thời khắc khủng hoảng tột cùng này.

Bằng động thái ấy, con người rõ ràng bắt đầu tuyệt chủng về mặt chức năng (functional extinction) – đui mù, không thể nhìn ra mối hiểm họa, không thể thay đổi, không thể tránh thoát được tảng băng đứng chắn trước con tàu Titanic.

Vậy điều gì sẽ xảy ra nếu số tiền của FED không thể được hợp thức hóa nhanh chóng và đúng cách? Các trường hợp nào sẽ làm cho ý định này là trở nên bất khả thi?

Ta sẽ thấy rằng, tỷ lệ lạm phát là điều tất yếu cho xã hội Mỹ và cả nền kinh tế toàn cầu. Đồng USD mất giá trị là điều tất yếu, và sẽ có các đồng tiền khác thực chất hơn lên ngôi – ví dụ như đồng tiền điện tử blockchain (mà ở đó người ta có thể nắm được rõ ràng quy trình và lịch sử chi thu một cách minh bạch).

Điều gì sẽ xảy ra nếu CoronaVirus – hoặc bất cứ biến động tự nhiên nào khác như đột biến khí hậu – sẽ nhấn chìm toàn bộ hệ thống kinh tế toàn cầu, và chẳng nơi nào sẽ hoạt động được nữa. Vậy mớ tiền dư ra đó sẽ đem lên Sao Hỏa để tiêu trên đó ư?

Chúng tôi hy vọng những phân tích ở trên sẽ cho các bạn:

1. Một cái nhìn tổng thể về cách mà cả hệ thống kinh tế tư bản hiện đại hoạt động – ngay cả trong việc chống đại dịch.

2. Nhận ra hệ thống này cũng đang tàn phá và gặm nhấm hành tinh Trái Đất y hệt như một loài virus nguy hiểm nhất.

3. Nhận ra sự mong manh và dễ sụp đổ của cả hệ thống kinh tế toàn cầu – mà trong đó bao gồm chính trị, văn hóa, giáo dục, và ngay cả tôn giáo.

4. Nhận ra điều gì là thật và điều gì là giả.

NÔNG DÂN ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG VÀ APPLE

Để biết rõ điều gì là thật và điều gì là giả, chúng tôi nêu ra ở đây hai bài báo nghe có vẻ chẳng ăn nhập gì với nhau:

1. Vào ngày 17/2/2020, New York Times đưa tin Apple trở thành một trong những công ty đầu tiên tiết lộ rằng coronavirus đã khiến hãng này phải cắt bớt chỉ tiêu doanh số cho quý 1/2020 – mà hồi cuối năm ngoái (2019) được dự báo sẽ tăng trưởng mạnh mẽ. Apple cũng cho biết nhu cầu mua thiết bị điện tử của hãng này ở Trung Quốc đã bị tác động nặng nề: trong tháng 1/2020, tất cả 42 cửa hàng (Apple store) tại Trung Quốc đã phải đóng cửa, và giờ đây còn chưa mở lại.

2. Còn vào ngày 18/2/2020, trên VNExpress có bài về “cơn bão hạn mặn đang xảy ra khốc liệt ở miền Tây Nam Bộ.” Bài báo kể về các trường hợp người nông dân đang mất trắng nông sản đang gieo trồng vì nạn xâm thực của nước biển. Cà Mau ghi nhận hơn 16.000 ha lúa bị thiệt hại 30-70%; 340 ha hoa màu có nguy cơ bị ảnh hưởng do hạn mặn, chủ yếu ở huyện Trần Văn Thời. Mùa hạn mặn khốc liệt bốn năm trước, toàn tỉnh có hơn 50.000 ha lúa bị thiệt hại; 4.700 ha hoa màu chết khô. Cà Mau cùng 12 địa phương khác ở miền Tây đã công bố thiên tai hạn hán. Dọc theo sông Hậu, hơn 10 km từ Long Đức đến Tân Hưng, những cánh đồng chết, mặt ruộng khô nứt nẻ nối tiếp nhau, nước ngoài sông mặn chát.

Một gia đình anh chị nông dân chia sẻ: “Tui với ổng dự định nếu trúng vụ này sẽ mua cho đứa con Út chiếc xe máy. Nhưng người tính không bằng trời tính”.

Nếu bạn hiểu về biến đổi khí hậu và các tác động của nó lên môi trường sống và nền kinh tế, thì sẽ nhận ra những sự thật như sau:

👉Cả coronavirus và tình trạng thủy triều xâm thực đều là hậu quả của nền khí hậu thay đổi nhanh chóng.

Năm 2020, Trung Quốc đón nhiều đợt khí lạnh xuống hơn bình thường. Đây là điều kiện tốt cho các dịch bệnh như cúm mùa, coronavirus phát triển. Còn nước biển đang xâm nhập Đồng bằng Sông Cửu Long là do hiện tượng nước biển ấm giãn nở, cùng với lượng băng tan đang khiến mực nước biển dâng cao. Đó cũng là do nền khí hậu đang ấm lên.

👉Cả coronavirus và tình trạng thủy triều xâm thực đều là hậu quả của nền kinh tế tư bản hiện đại.

Nền kinh tế Trung Quốc – và nhiều quốc gia tư bản khác – sản xuất hàng hóa tiêu dùng cho các hãng Mỹ, Tây Âu, Nhật Bản… nên phải đốt than đá để cung ứng nhiên liệu cho dây chuyền sản xuất. Phần lớn than đá được mua từ Australia và Indonesia. Khí carbon dioxide thải ra từ các nhà máy nhiệt điện đang gây ra hiệu ứng nhà kính, giữ nhiệt và làm cho nền khí hậu toàn cầu ấm lên. Khí hậu ấm lên sẽ làm cho băng tan, thay đổi thời tiết, mưa ít hơn, nước biển dâng cao hơn, sốc nhiệt nghiêm trọng hơn. Đó là chưa nói đến việc các đập thủy điện của Trung Quốc, Lào, Thái Lan, Cambodia đang chặn dòng nước sông Mekong, khiến lưu lượng nước về hạ nguồn giảm đi, không đủ để chống lại lực triều dâng từ ngoài biển đổ vào Đồng bằng Sông Cửu Long.

👉Cả coronavirus và tình trạng thủy triều xâm thực đều gây tác động xấu cho Apple và nông dân Việt Nam.

Vâng. Cả hãng Apple trị giá hàng nghìn tỷ USD và một gia đình nông dân chỉ có mức sống mấy trăm nghìn VND/tháng đều sẽ bị tác động bởi các hậu quả của biến đổi khí hậu do nền kinh tế tư bản hiện đại gây ra.

Nhưng có ba điểm khác nhau mà chúng tôi nghĩ các bạn nên suy tư:

a. Ban quản trị Apple biết nguyên nhân tại sao xảy ra điều đó, còn những người nông dân không hề biết. Trong bài báo của VNExpress, người vợ của bác nông dân Hai Phương ngây ngô chia sẻ: “Tui với ổng dự định nếu trúng vụ này sẽ mua cho đứa con Út chiếc xe máy. Nhưng người tính không bằng trời tính”. Ồ, những gì đang xảy ra cho gia đình hai bác nông dân này không phải do trời đâu, mà là do con người – những kẻ đang mặc complet lịch lãm, ngồi trong những văn phòng sang trọng ở các ngân hàng và tập đoàn đa quốc gia, và sử dụng nguồn tiền in ra từ ngân hàng trung ương Mỹ, Pháp, Đức, Australia, Nhật… để bơm vào đầu tư sản xuất tại Trung Quốc. Họ là đầu mối của tất cả mọi nguyên nhân. Họ là CHÚA TRỜI của hai bác nông dân này đấy. Họ tạo ra cả một hệ thống, triết lý và đế chế kinh tế tiêu dùng để ủng hộ và kiếm lợi nhuận cho mình. Và họ hiểu những hành động ấy sẽ đưa đến hậu quả gì – nhưng họ vẫn cứ làm. Họ học giỏi, khôn khéo, học thức cao, văn hóa đỉnh, cực giàu, nhưng rồi vẫn cứ làm, vẫn phải làm. Đó là điểm khác biệt thứ nhất.

b. Thiệt hại của Apple chỉ có thể là sụt giảm doanh số, mất đi vài tỷ USD, mà tài sản của Apple trị giá đến 1,3 nghìn tỷ USD (thời điểm năm 2019). Còn gia đình bác nông dân Hai Phương nếu mất trắng toàn bộ ruộng dưa 3ha của họ, hàng chục triệu đồng cải tạo đất, tiền mua giống 8.000 gốc dưa hấu, thì coi như họ gần trắng tay. Thậm chí dù sau thiệt hại, Apple vẫn được chính phủ Mỹ bơm thêm tiền để cứu, còn dư tiền và có đủ khả năng để chuyển xưởng sản xuất của mình sang các thị trường lao động nạn nhân mới như Ấn Độ hoặc Việt Nam, nhưng gia đình bác nông dân chắc chắn là không thể – thậm chí mất luôn cả mảnh đất là phương tiện kiếm cơm cho họ, trong trường hợp nước biển dâng kinh khủng hơn nữa. Ngoài ra, cho dù tình huống có tệ thế nào đi nữa – như là cả hành tinh này bốc cháy – thì những kẻ đứng đầu Apple vẫn có thể chi tiền để mua một chiếc vé trên phi thuyền của Elon Musk và di cư lên Sao Hỏa chẳng hạn. Đó là điểm khác biệt thứ hai.

c. Bộ máy tài chính đồ sộ của Apple – và nhiều hãng tư bản khổng lồ khác, dù ở Mỹ hay Trung Quốc – có khả năng to lớn để tàn phá cả hành tinh này, làm sụp đổ hệ sinh thái và đẩy loài người vào cuộc đại tuyệt chủng lần thứ 6. Các lượng tiền đầu tư, vốn tư bản đổ vào chứng minh cho điều đó. Tiền chi ra càng nhiều, sự tàn phá càng khủng khiếp. Nhưng có một nghịch lý rằng, đó chỉ là những nơi sản xuất ra những thứ hàng hóa không hề quan trọng đối với sự sống của một con người. Bạn thử để một chiếc iPhone và một quả dưa hấu ra trước mặt, sau đó nhịn uống nước trong vòng 1 ngày, rồi sẽ thấy rõ giá trị thật của chúng. Tệ hơn nữa, để sản xuất ra một chiếc iPhone, những hệ quả của nó đang rút cạn dòng nước tự nhiên trên hành tinh này và trong chính khả năng có nước để uống của bạn – từ quy trình khai thác đất hiếm, xử lý hợp kim, tẩy rửa bán dẫn, đến việc mua than đá để cung cấp năng lượng cho cả quy trình. Tất cả những vật liệu có trên chiếc iPhone đều được lấy miễn phí từ lòng đất. Cái giá được niêm yết trên tủ hàng bày bán điện thoại chỉ được tính cho những chi phí từ lúc đào nguyên vật liệu lên, xử lý, công sức thiết kế, chế tác, lắp ráp, phân phối… Quả dưa hấu cũng thế. Nhưng các khâu để làm ra quả dưa hấu hoàn toàn thuộc về công của thiên nhiên, và quy trình nông nghiệp đơn giản ấy không để lại nhiều hậu quả như việc sản xuất một chiếc iPhone. Và như thế, bác nông dân trồng dưa hấu không có khả năng tàn phá cả hành tinh này như là Apple. Và giá trị trái dưa hấu của bác ấy – nếu khấu hao mọi chi phí của quá trình sản xuất và hậu quả sau này – thì còn cao hơn cả một chiếc điện thoại của Apple! Đó là điểm khác biệt thứ ba.

Chúng tôi phân tích ra để các bạn thấy rằng, chưa chắc những gì chúng ta ủng hộ, cong lưng để kiếm tiền, tham gia hệ thống, mua bán, ăn chơi, hưởng thụ, du lịch… là có giá trị khi đứng trước mặt thiên nhiên, khi đem đặt trên bàn cân của Tạo Hóa. Hãy suy nghĩ cho kỹ trước khi bạn mua sắm một thứ gì đó, vì nó sẽ chôn vùi tương lai của con cái, cháu chắt của các bạn. Đừng nằm mơ nữa. Đừng nghĩ rằng mọi thứ là miễn phí… cho đến khi tờ hóa đơn được tính toán kỹ lưỡng và chìa ra cho cả nhân loại tham lam và kiêu ngạo này.

BOEING VÀ GÓI CỨU TRỢ 2.000 TỶ USD

Khi Thượng viện Mỹ đã thông qua gói bơm tiền lớn nhất lịch sử quốc gia này để cứu nguy nền kinh tế với 2.000 tỷ USD, hãng tin CNN đưa tin rằng hãng Boeing sẽ có thể được nhận hàng tỷ USD từ đống tiền này (khoảng 58 tỷ USD). Thực ra, họ đã thua lỗ nặng nề từ vụ Boeing 737 Max 8 khi version máy bay này bị trục trặc hệ thống cánh nâng ở đuôi và việc này xảy ra trước cả đại dịch nCoV một khoảng thời gian rất lâu. Nhưng giờ đây, nhờ có Cô Vy, Boeing có thể được cứu bằng mớ tiền chưa có giá trị gì cả. Vậy làm thế nào để hợp thức hóa nó?

1. Boeing có thể tung tiền để mua lại chính cổ phiếu của công ty mình, tạo ra một cơn lốc tăng giá cổ phiếu Boeing.

2. Boeing có thể đầu tư thêm một version 747 khác chẳng hạn, còn 737 Max 8 thì tạm cất đi. Tiền lại đổ qua General Electric Co. (động cơ máy bay) và nhiều OEM làm phụ kiện máy bay khác như Spirit AeroSystems (thân máy bay), Precision Castparts Corp. (cấu trúc hàng không), Triumph Group (cấu trúc hàng không), Pratt & Whitney (động cơ máy bay), Collins Aerospace (linh kiện), Honeywell (linh kiện), Rolls-Royce (động cơ máy bay)…

Cần phải mở ngoặc là, thực ra GE (General Electric) cũng đang đắm đuối trong đại dịch này. Họ đã cho nghỉ việc 10% nhóm kỹ sư chuyên về chế tạo động cơ phản lực (tức 2.500 nhân viên).

Thế cho nên, việc quay qua sản xuất ventilators (máy trợ thở) và nhiều thiết bị phục vụ cho ngành y tế khác để nước Mỹ chống đại dịch chỉ là chuyện bình thường ở huyện để nhận thêm tiền từ gói cứu trợ dành cho khối bệnh viện (nghe nói đâu khoảng 300 tỷ USD). Nay thì GE lại có thể được thêm nhiều tiền nữa bơm từ Boeing qua. Việc GE hay Ford chuyển qua làm máy thở chỉ đơn giản là chuyển ngành kinh doanh để kiếm tiền. Thế mà vẫn có rất nhiều người VN ở bên này tung hô kiểu như “GE, Ford bỏ mọi sự để phục vụ tổ quốc Mỹ. Nước Mỹ vĩ đại là vì thế”. Thật là vui nhộn. Thời buổi này chế tạo xe hơi và động cơ máy bay để cạp đất mà ăn ư?

3. Boeing có thể giảm bớt giá bán các version 737 Max 8 đã sửa chữa vì đã có tiền của chính phủ đắp vào, khiến doanh thu được nâng lên và bù lại khoảng thời gian chờ đợi vì thất thu. Bán được nhiều máy bay thì lấy lợi nhuận bù lỗ. Và thực ra, các quốc gia mua hàng của Boeing trả nợ giùm cho hãng này. Còn chuyện các quốc gia ấy lấy tiền ở đâu ra ư? Dễ thôi: áp đặt thuế má lên dân chúng, đào tài nguyên khoáng sản, sức lao động rẻ mạt…

4. Boeing dùng tiền này để trả lương cho 150.000 nhân viên trên toàn cầu. 150.000 người này sẽ dùng tiền để mua hàng hóa ở tất cả mọi nơi, mọi quốc gia. Các quốc gia này lại dùng tiền đó để chi trả cho các ngành sản xuất hàng hóa và đồ tiêu dùng khác. Tóm lại, đó chỉ là một kiểu phát tán tiền để toàn cầu phải còng lưng ra mà trả lại cho Boeing mà thôi.

Úi chà, Boeing là niềm tự hào của nước Mỹ mà. Phải cứu Boeing thôi. Boeing còn nhiều cách để xài mớ tiền mà FED tặng cho lắm.

Nhưng bạn nên dừng lại một chút để suy nghĩ. Sản phẩm của Boeing có đáng phải cứu hay không – vì nó có thật sự cần thiết khi bạn sắp chết đói, khát nước, bị bệnh nguy kịch, bị sốc nóng, bị siêu bão tấn công, bị lũ lụt nhấn chìm… vân vân và mây mây khi cuộc khủng hoảng khí hậu xảy ra?

Thực ra, máy bay của Boeing và nhiều hãng chế tạo phương tiện hàng không khác sẽ nằm đất nếu:

1️⃣Không khí quá nóng, không đủ để nâng cánh lên khi máy bay chạy đường băng.

2️⃣Bão tố và nhiễu động khí quyển khiến phải hủy tất cả các chuyến bay.

3️⃣Đại dịch khiến dân chúng không dám bước lên máy bay.

4️⃣Khủng hoảng kinh tế toàn cầu do khủng hoảng khí hậu gây ra, làm cho dân còn tiền đâu mà đi du lịch?

Lời bình của Hành tinh Titanic trong hiện tại cập nhật bài viết: Thực tế thì các vụ tai nạn máy bay rớt đã xảy ra do khủng hoảng kinh tế và nhiễu động khí quyển trong dịp cuối năm 2024 - đầu năm 2025.

Điều tương tự cũng xảy ra cho xe hơi, điện thoại di động, lon nước ngọt, quần áo thời trang, laptop, nhà hàng, khách sạn, khu giải trí…và nhiều mặt hàng và dịch vụ xa xỉ phẩm khác.

Thế nhưng, chúng đang được bơm tiền để được giải cứu, tiếp tục tàn phá cả hành tinh này cho đến khi tất cả khách hàng của chúng đều xuống lỗ.

Bạn có biết hàng không là một trong những ngành có lượng phát thải khí nhà kính khổng lồ hay không? Đó là chưa kể hoạt động đi lại bằng hàng không còn dẫn đến nhiều hệ lụy khác như du lịch, giải trí, kinh doanh, mua sắm, xả rác, hủy diệt văn hóa địa phương, đàng điếm tình dục, hút sách, lây lan bệnh tật… Tóm lại, chúng tôi chỉ nêu một ví dụ nhỏ của trường hợp Boeing để mọi người hiểu vấn đề, rằng mọi nguyên nhân và hậu quả của bất cứ cuộc khủng hoảng nào đều từ hệ thống kinh tế và tài chính gây ra. Và nước Mỹ là một trong những nơi thiết lập, dung dưỡng và bảo vệ cơ chế ấy.

Và các quốc gia nghèo chắc chắn cũng không thể rút chân ra khỏi vòng xoáy này. Có một số người sẽ gào lên: vậy thì đừng xài laptop, internet, facebook, iphone… đừng đi máy bay Boeing.

Ồ. Thứ nhất, họ không phân biệt được đâu là nguyên nhân, đâu là hậu quả thứ phát của vấn đề. Thứ hai, nếu không mua những cái đó, thì Trung Quốc hoặc Nga cũng làm và rồi chúng ta cũng sẽ mua. Thứ ba, nếu không mua gì hết thì làm sao có tiền để mua vũ khí, thứ tối thiểu bảo vệ chúng ta khi Mỹ, Nga hay Trung Quốc muốn tấn công bằng bạo lực, chứ không phải là bằng kinh tế. Vậy đằng nào cũng chết, thì nên chọn cái êm ái nhất… Cùng lắm khi gia nhập hệ thống tàn phá này, làm cho Đất Trời sụp đổ, thì tất cả đều chết chung là OK.

Miệng đã ngậm tiền rồi, thì làm sao nhả ra được?

THẾ GIỚI TRƯỚC CORONA VÀ SAU CORONA

Hôm 17/3/2020, nhà báo Thomas L. Friedman đã có một bài viết khá thú vị trên tờ The New York Times. Ông suy tư, so sánh và tiên báo sẽ có một sự khác biệt khá lớn diễn biến lịch sử thời hiện đại, gần như tương tự với hai khái niệm từng phân chia thời gian trong nền văn minh loài người: Trước Công Nguyên (BC – Before Christ) và Sau Công Nguyên (AC – Anno Domini, After Christ was born). Giờ đây, chúng ta cũng có BC và AC, nhưng là Trước Đại dịch Corona (Before Corona) và Sau Đại dịch Corona (After Corona).

Vâng, chúng tôi cũng đã dự báo đến điều này khi mà phương Tây và Mỹ đã không thể cắt đứt được mối quan hệ với Trung Quốc trước nguy cơ của một cơn đại dịch đang bùng lên – đó là do sự gắn bó khắng khít và cơn nghiện lợi nhuận tư bản. Giờ đây, thế giới có lẽ đang phân cực,

giữa một bên là các quốc gia đã bị và đang hồi phục, nhưng vẫn phải đề phòng tái nhiễm, đóng cửa biên giới,

và bên kia là các quốc gia mới dính bệnh, bùng phát dịch bệnh, khủng hoảng và cố gắng chống chọi với dịch bệnh.

Người ta nhìn thấy sự kiêu ngạo của Trung Quốc – nhưng cũng nhận ra rằng, phương pháp cách li và tạo khoảng cách xã hội là hiệu quả nhất để giải quyết tình trạng rối loạn và đổ vỡ hệ thống y tế vì quá tải số ca nhập viện.

Còn nhớ, năm 2004, khi Friedman xuất bản cuốn sách “Thế giới Phẳng” (The World Is Flat) – trong đó nhận định mọi cơ hội kinh doanh thương mại và tương tác xã hội (văn hóa, giáo dục, giải trí…) sẽ liên thông và chia đồng đều từ Tây sang Đông và từ Bắc Bán Cầu xuống Nam Bán Cầu nhờ cuộc cách mạng công nghệ 3.0 – thì một trong những cộng tác viên của chúng tôi đã không đồng ý như thế, bằng việc chia sẻ quan điểm rằng “thế giới 3.0 không phẳng” trên báo Tuổi Trẻ Cuối Tuần, số ra ngày 15/11/2007.

Dựa trên tầm nhìn của cuộc khủng hoảng năng lượng và biến đổi khí hậu, loài người sẽ không bao giờ san bằng được khoảng cách và những hố sâu bóc lột con người cũng như thiên nhiên, để có thể thoải mái kinh doanh, buôn bán, làm giàu cũng như thu lợi nhuận tối đa. Cùng lúc với các đại công ty và siêu tập đoàn trị giá hàng nghìn tỷ USD xuất hiện trên toàn cầu, thì cũng là lúc thế giới đứng bên bờ vực của sự sụp đổ hệ sinh thái và cuộc đại tuyệt chủng lần thứ 6.

Năm 2004, khi nhận định tình hình toàn cầu, có lẽ Friedman đang đứng ở góc nhìn của sức mạnh kinh tế và công nghệ Mỹ, và nghĩ rằng đó là các yếu tố có thể giúp làm cho thế giới không còn ngăn cách với nhau. Thế nhưng ông đã lầm to.

Giờ đây, trong bài viết mới nhất trên New York Times, Friedman đã phải phân chia hai khoảng thời gian BC (trước đại dịch) và AC (sau đại dịch), như hai khoảng cách không thể hàn gắn lại với nhau và trở lại như xưa, do một con virus bé tí chuỗi đơn ARN gây ra, là hậu quả của biến đổi khí hậu và lòng tham xâm lấn thiên nhiên của loài người. Các nền kinh tế bị rung lắc. Gần như tất cả các chuyến bay trên toàn cầu đều bị cắt. Mọi quốc gia đã hoặc đang lên kế hoạch đóng cửa biên giới. 7,5 tỷ người đang được kêu gọi phải ở trong nhà, đừng ra ngoài đường. Nhưng ngược lại, thiên nhiên lại phục hồi, trở nên xanh và sạch hơn, ít ô nhiễm hơn trước rất nhiều. Chúng tôi nghĩ đó là nghịch lý mà loài người sẽ không bao giờ nhận ra, rằng giải pháp để giải quyết triệt để cuộc khủng hoảng khí hậu chính là, con người không nên ủng hộ nền kinh tế tư bản hiện đại, không nên bị cuốn vào guồng máy tăng trưởng kinh tế nữa, không nên tìm kiếm lợi nhuận và tìm cách làm giàu, cắt giảm tuyệt đối lượng xả thải khí nhà kính, và chấp nhận sống giản dị hài hòa cùng với thiên nhiên.

Đừng chụp mũ chúng tôi là theo Chủ Nghĩa Xã Hội. Đó không phải là một thứ chủ nghĩa chủ quan của con người, nhưng là sự thay đổi bắt buộc khách quan và là một nếp sống tôn trọng thiên nhiên đã từng xuất hiện từ nghìn xưa, nơi các bộ tộc thổ dân Bắc Mỹ, các nền văn minh Phật Giáo ở Tây Tạng, Nepal, Bhuttan, các cộng đoàn đầu tiên của Do Thái Giáo và Thiên Chúa Giáo, và ngay cả văn hóa người Chăm ở Nam Trung Bộ Việt Nam.

Điều quan trọng nổi bật trong bài viết của Thomas L. Friedman chính là ông đã nhận ra sự khủng khiếp của nguyên tắc tăng cấp hàm số mũ (exponentials) trong một trận đại dịch là như thế nào. Ông giải thích cho giới chủ tư bản, những người chỉ có đầu óc đầu cơ và tận dụng cơ hội kinh doanh – như Donald Trump, về “sự phức tạp” của hàm số mũ lây lan bệnh dịch như sau:

“Con virus giống như một kẻ cho vay cắt cổ – đòi phải trả 25% lãi/ngày. Giả như chúng ta phải mượn nó 1 USD (mà chẳng còn cách nào tránh thoát được). 1 USD được ví như ca dính bệnh đầu tiên. Sau 40 ngày phí phạm số tiền đó, chúng ta sẽ nợ 7.500 USD (tức 7.500 ca nhiễm bệnh). Nếu cứ trù trừ không giải quyết món nợ và đợi sau 3 tuần lễ nữa, chúng ta sẽ phải trả gần như 1 triệu USD. Đó là lý do vì sao cần phải hành động cách li xã hội, tiến hành xét nghiệm bệnh, và kiểm soát tình hình. Nếu bạn thua trong từng trận đánh, bạn sẽ thua cả cuộc chiến. Đó là lý do vì sao tôi không quan tâm nhiều đến việc FED cắt lãi suất, nhưng tập trung chú ý vào con số bệnh viện và số giường bệnh ICU của nước Mỹ.” 

Vâng, đó chính xác là điều mà chúng tôi muốn nói và nhắc đi nhắc lại để cảnh báo cộng đồng từ nhiều ngày qua.

Ngoài ra, qua một nghiên cứu của Gs. Michele Gelfand thuộc Đại học Maryland, Friedman cũng nhận xét rằng nền chính trị và văn hóa của Mỹ sẽ phải thay đổi sau cơn đại dịch. Dựa trên một nghiên cứu khoa học về hai khuynh hướng văn hóa kiềm chế (tight) và thả lỏng (loose), Gs. Gelfand nhận định:

“Các xã hội chặt chẽ, như Trung Quốc, Singapore và Áo (Austria) đề ra nhiều luật lệ và sự trừng phạt để chi phối hành vi xã hội. Công dân sống trong các quốc gia này thường quen với một mức độ kiểm soát cao để củng cố hành vi tốt cho xã hội hay nền chính trị. Các nền văn hóa dễ dãi hơn, tại nhiều quốc gia như Hoa Kỳ, Italy và Brazil, lại có luật lệ yếu kém hơn và dễ dãi hơn. Các nước có nền pháp chế mạnh và chế tài trừng phạt nghiêm khắc nhất cũng chính là những nơi có lịch sử đói kém, chiến tranh, thảm họa tự nhiên và dịch bệnh bùng phát nghiêm trọng. Những quốc gia hay phải đối phó với thảm họa này đã học được cách sống khắc khổ qua nhiều thế kỷ: là siết chặt luật lệ và kỷ luật để cứu mạng sống người dân. Trong khi đó, những nền văn hóa ít đối mặt với mối đe dọa — ví dụ như nước Mỹ chẳng hạn — vẫn còn nhiều kẽ hở và dễ dãi. Vì thế mà các xã hội chặt chẽ như Singapore và Hong Kong… đã chứng tỏ được phản ứng hiệu quả khi đối phó với dịch Covid-19.”

Chưa biết nhận định của ông giáo sư mà Friedman trích dẫn có đúng hay không, nhưng rõ ràng là cuộc say mồi kinh tế và lợi nhuận đã khiến Mỹ, Nhật, Hàn Quốc, Australia và Châu Âu phải dính bệnh. Trung Quốc có thể chiến thắng nhờ quyền lực độc tài áp chế người dân. Còn Singapore và Hong Kong chỉ là những nơi có dân số nhỏ bé, diện tich lãnh thổ không nhiều, nên dễ kiểm soát dịch là chuyện đương nhiên.

Lời bình của Hành tinh Titanic trong hiện tại cập nhật bài viết: Thực tế thì đến năm 2025, Mỹ cũng phải bắt đầu các chính sách "thắt lưng buộc bụng" vì không thể kiểm soát được dịch bệnh và quá phung phí nguồn lực hậu đại dịch.

Cuối bài báo, tư duy của Thomas Friedman vẫn còn nằm trong chiếc hộp (in the box), khi hy vọng về việc bơm tiền và cắt lãi suất nhằm giảm tải cho nền kinh tế sẽ cứu vớt nước Mỹ, cũng như khiến quốc gia này mạnh mẽ và vững vàng hơn trong thời AC – After Coronavirus, nhờ siết chặt văn hóa, luật lệ, cũng như “thả lỏng ví tiền” – nghĩa là chi tiền cho mọi người để họ có thể trang trải chi phí trong suốt thời gian đối phó với trận đại dịch. Có lẽ ông này chưa tưởng tượng ra nổi tình huống khi mà, mọi nền kinh tế bị đổ vỡ, không còn nhiều nơi kết nối được với nhau để cung ứng và chia sẻ sản phẩm, không còn nhiều chuỗi sản xuất hàng hóa cho nền kinh tế tiêu dùng, thì cho dù có tiền trong tay cũng chẳng thể mua được gì cả.

Một lần nữa – sau 16 năm – Thomas Friedman, người đoạt ba giải thưởng Pulitzer, vẫn không thể nhìn ra vấn đề và viễn cảnh của thế giới sau chỉ 10 năm nữa, với sự sụp đổ nền văn minh tư bản hiện đại do khủng hoảng khí hậu. Đây có thể là đại diện cho tầm nhìn của giới tinh hoa và trí thức nước Mỹ. Và điều đó cho thấy, thế giới sẽ không thể thay đổi cho đến giây cuối cùng của sự sụp đổ. Nếu Mỹ không thay đổi, thì ai sẽ thay đổi đây?

Lời bình của Hành tinh Titanic trong hiện tại cập nhật bài viết: Giờ thì Mỹ phải thay đổi 180 độ rồi đấy!