KHỦNG HOẢNG NỀN KHÍ HẬU TOÀN CẦU NGÀY CÀNG TRẦM TRỌNG HƠN KHI NĂM 2024 “CHẮC CHẮN” LÀ NĂM NÓNG NHẤT TỪNG ĐƯỢC GHI NHẬN BỞI NGÀNH KHÍ TƯỢNG HIỆN ĐẠI

Theo The Guardian - Dữ liệu cho thấy năm nay (2024) gần như chắc chắn sẽ là năm nóng nhất từng được ghi nhận. Đây cũng là năm đầu tiên có mức tăng nhiệt độ trung bình [toàn cầu] cao hơn 1,5 độ C so với giai đoạn trước thời kỳ cách mạng công nghiệp, đánh dấu sự leo thang hơn nữa của cuộc khủng hoảng khí hậu trên hành tinh Trái Đất.

Dữ liệu trong tháng 11/2024 từ Cơ quan Dịch vụ Biến đổi Khí hậu Copernicus của Châu Âu (Copernicus Climate Change Service - C3S) cho thấy nền nhiệt độ bề mặt toàn cầu trung bình trong tháng này cao hơn +1,62 độ C so với mức trước khi loài người đốt cháy hàng loạt nhiên liệu hóa thạch làm tăng nhiệt độ toàn cầu. Với dữ liệu được ghi nhận lại trong vòng 11 tháng của năm 2024 hiện đã có, giới khoa học khí tượng cho biết mức tăng nhiệt độ trung bình trong năm 2024 dự kiến ​​là +1,60 độ C, vượt qua kỷ lục được thiết lập vào năm 2023 là 1,48 độ C.

Ts. Samantha Burgess, phó giám đốc của C3S, cho biết:

"Chúng tôi hiện có thể xác nhận chắc chắn rằng năm 2024 sẽ là năm ấm nhất trong lịch sử và là năm đầu tiên có mức tăng nhiệt độ trên 1,5 độ C. Điều này không có nghĩa là Hiệp định Khí hậu Paris đã mất hiệu lực, nhưng tức là phải khẩn cấp hành động ngay để ứng phó với biến đổi khí hậu".

Hiệp định khí hậu Paris yêu cầu 196 quốc gia ký kết vào sẽ giữ cho mức tăng nhiệt trên toàn cầu dưới 1,5 độ C để hạn chế tác động của thảm họa khí hậu. Nhưng giới hạn tăng nhiệt này cần phải được ghi nhận trong vòng một hoặc hai thập kỷ, chứ không phải chỉ một năm.

Tuy nhiên, thậm chí khả năng duy trì được dưới mức giới hạn tăng nhiệt +1,5 độ C trong thời gian dài hơn này dường như ngày càng xa vời. Lượng khí thải CO2 gây hiệu ứng nhà kính làm nóng lên hành tinh dự kiến ​​sẽ còn tiếp tục tăng vào năm 2024, bất chấp cam kết toàn cầu được đưa ra vào cuối năm 2023 là "chuyển đổi khỏi nhiên liệu hóa thạch".

Lượng phát thải nhiên liệu hóa thạch trên toàn cầu phải giảm 45% vào năm 2030 để có cơ hội hạn chế mức tăng nhiệt +1,5 độ C. Hội nghị thượng đỉnh về khí hậu COP29 gần đây đã không đạt được thỏa thuận về việc thúc đẩy quá trình chuyển đổi từ than, dầu và khí đốt. Dữ liệu của C3S cho thấy tháng 11/2024 là tháng thứ 16 trong khoảng thời gian 17 tháng mà Trái Đất có mức tăng nhiệt độ trung bình vượt quá +1,5 độ C.

Sự gia tăng đột biến của thời tiết khắc nghiệt do khủng hoảng khí hậu đã trở nên quá rõ ràng, với các đợt nắng nóng có cường độ và tần suất chưa từng có hiện đang tấn công khắp thế giới, cùng với những cơn bão dữ dội và nạn lũ lụt tồi tệ hơn.

Tuần trước, Cơ quan Dịch vụ Giám sát Khí quyển Copernicus của EU (Copernicus Atmosphere Monitoring Service - CAMS) đã báo cáo rằng, các vụ cháy rừng đặc biệt dữ dội đã bùng phát ở khu vực Bắc và Nam Mỹ vào năm 2024. Các vụ cháy, do tình trạng hạn hán nghiêm trọng, đã ảnh hưởng đến miền Tây Hoa Kỳ, Canada, rừng Amazon và đặc biệt là vùng đất ngập nước Pantanal.

Một vụ cháy rừng xảy ra ở bang California (Hoa Kỳ) trong năm nay. Các vụ cháy do hạn hán nghiêm trọng đã ảnh hưởng đến miền Tây Hoa Kỳ, Canada, rừng Amazon và đặc biệt là vùng đất ngập nước Pantanal. Nguồn ảnh: Noah Berger/AP

Mark Parrington, một nhà khoa học cấp cao tại CAMS, cho biết:

"Quy mô của một số vụ cháy rừng trong năm 2024 đã đạt đến tầm mức lịch sử, đặc biệt là ở Bolivia, Pantanal và một số khu vực tại Amazon. Các vụ cháy rừng ở Canada một lần nữa lại biến thành cực đoan mặc dù không đạt đến quy mô kỷ lục của năm 2023".

Ông cho biết các vụ cháy đã làm ô nhiễm không khí ở mức độ cao trên khắp các châu lục trong nhiều tuần.

Theo viện nghiên cứu của công ty bảo hiểm Swiss Re, thiệt hại kinh tế do thời tiết cực đoan đang gia tăng nhanh. Dữ liệu của viện này cho thấy ước tính thiệt hại kinh tế vào năm 2024 tăng 6%, lên mốc 320 tỷ đô la, cao hơn 25% so với mức trung bình trong 10 năm trước.

Siêu bão Helene và Milton, những cơn giông nghiêm trọng hơn ở Hoa Kỳ, cũng như đợt lũ lụt ở Châu Âu và Các Tiểu Vương quốc Arab (UAE), đã góp phần gây ra tổn thất cho ngành bảo hiểm. Nhưng chưa đến một nửa số tổn thất trên toàn thế giới được bảo hiểm thanh toán, vì những người nghèo sẽ không đủ khả năng để đóng phí bảo hiểm.

Swiss Re cho biết: “Thiệt hại có khả năng nhiều lên khi biến đổi khí hậu làm gia tăng các sự kiện thời tiết khắc nghiệt, trong khi giá trị tài sản cũng tăng ở các khu vực có nguy cơ cao do tình trạng đô thị hóa. Vì vậy, khả năng thích ứng là chìa khóa giải quyết vấn đề, và các biện pháp bảo vệ, chẳng hạn như xây dựng đê, đập và cửa xả lũ, có hiệu quả về mặt chi phí cao hơn gấp 10 lần so với việc tái thiết sau thảm họa”.

GIỚI KHOA HỌC KHÍ TƯỢNG ĐANG VẬT LỘN ĐỂ GIẢI THÍCH SỰ GIA TĂNG ĐỘT BIẾN NỀN NHIỆT ĐỘ TOÀN CẦU

Theo AFP - Thế giới đang ngày càng nóng lên trong nhiều thập kỷ, nhưng sự gia tăng nhiệt độ đột ngột và bất thường đã đưa nền khí hậu của cả hành tinh tiến sâu hơn vào miền đất chưa từng biết đến bao giờ -- và các nhà khoa học vẫn đang cố gắng tìm hiểu nguyên nhân.

Các nhà khoa học cho biết năm 2023 và 2024 là những năm nóng nhất từng được ghi nhận. Nguồn ảnh: MARIO TAMA / GETTY IMAGES KHU VỰC BẮC MỸ/AFP

Trong hai năm qua, kỷ lục về nền nhiệt đã liên tục bị phá vỡ bởi một chuỗi dữ liệu dai dẳng và khó hiểu đến mức, nó đã thử thách những dự báo khoa học tốt nhất hiện có về cách mà nền khí hậu hoạt động.

Giới khoa học đều nhất trí rằng việc đốt nhiên liệu hóa thạch là nguyên nhân chính gây ra hiện tượng nóng lên toàn cầu trong thời gian dài, và tiến trình biến đổi khí hậu trong tự nhiên cũng có thể ảnh hưởng đến nhiệt độ qua từng năm.

Nhưng họ vẫn đang tranh luận không ngừng về nguyên nhân gây ra đợt tăng nhiệt rất đặc biệt này.

Các chuyên gia cho rằng những thay đổi trong mô hình mây, tình trạng ô nhiễm không khí và khả năng lưu trữ carbon của Trái Đất có thể là những nhân tố chính, nhưng sẽ mất thêm một hoặc hai năm nữa để có được bức tranh toàn thể rõ ràng hơn.

Ts. Gavin Schmidt, giám đốc Viện Nghiên cứu Không gian Goddard của NASA, cho biết vào tháng 11/2024:

"Mức độ nóng lên của năm 2023 cao hơn hẳn so với bất kỳ năm nào khác, và năm 2024 cũng sẽ như vậy".

"Tôi ước gì mình biết lý do tại sao, nhưng tôi hoàn toàn không biết gì cả", ông nói thêm.

"Chúng tôi vẫn đang trong quá trình đánh giá những gì đã xảy ra, và liệu chúng tôi có nhận ra được sự thay đổi nào trong cách thức hoạt động của hệ thống khí hậu hành tinh này hay không."

- 'Miền đất chưa từng được biết đến bao giờ' -

Khi bị đốt cháy, nhiên liệu hóa thạch thải ra các loại khí nhà kính như carbon dioxide, có khả năng giữ nhiệt ở gần bề mặt Trái Đất.

Khi lượng phát thải nhiên liệu hóa thạch tăng lên mức cao kỷ lục vào năm 2023, nhiệt độ không khí và bề mặt biển trung bình cũng đã tăng theo xu hướng ấm lên liên tục trong nhiều thập kỷ.

Nhưng theo Tổ chức Khí tượng Thế giới, trong một chuỗi sự kiện chưa từng có từ tháng 6/2023 đến tháng 9/2024, nền nhiệt độ trung bình toàn cầu đã thể hiện không giống bất kỳ điều gì từng chứng kiến trước đây - và đôi khi còn tạo ra sự khác biệt đáng kể.

Năm 2024 đang trên đà trở thành năm nóng nhất từng được ghi nhận. Nguồn: Lise KIENNEMANN, Valentina BRESCHI / AFP

Mức nhiệt độ đã quá cực đoan đến mức khiến năm 2023 - và sau đó là năm 2024 - trở thành những năm nóng nhất trong lịch sử ghi nhận của nền khí tượng hiện đại.

Ts. Richard Allan, nhà khoa học khí hậu đến từ Đại học Reading của Anh, nói với AFP rằng:

"Nhiệt độ toàn cầu kỷ lục trong hai năm qua đã đưa hành tinh này vào một miền đất chưa từng được khám phá bao giờ".

Ts. Sonia Seneviratne, nhà khí hậu học từ Viện Nghiên cứu ETH Zurich ở Thụy Sĩ, nói với AFP rằng những gì xảy ra "đang ở giới hạn mà chúng ta từng mong đợi dựa trên các mô hình khí hậu hiện có".

"Nhưng xu hướng ấm lên tổng thể về mặt lâu dài không phải là điều bất ngờ" khi xét đến lượng nhiên liệu hóa thạch đang được đốt cháy, bà nói thêm.

'Khó giải thích'

Giới khoa học cho biết hiện tượng biến đổi khí hậu có thể giải thích được phần nào những gì đã xảy ra.

Trước năm 2023, hiện tượng La Nina hiếm gặp kéo dài trong ba năm đã gây ra tác động làm mát mạnh mẽ lên cả hành tinh, bằng cách đẩy nhiệt lượng dư thừa vào lòng biển của các đại dương sâu.

Nguồn năng lượng này được giải phóng trở lại bề mặt khi pha đối ngược El Nino gây ấm lên nền khí hậu đã diễn ra vào giữa năm 2023, làm tăng nền nhiệt độ toàn cầu.

Nhưng nền nhiệt độ của cả hành tinh vẫn còn duy trì ở mức cao ngay cả sau thời điểm El Nino đạt đỉnh vào tháng 1/2024.

Mức nhiệt độ này không giảm nhanh như xu hướng tăng trước đó, và tháng 11/2024 vẫn là tháng ấm thứ hai từng được ghi nhận.

"Thật khó để giải thích điều này trong hiện tại", Ts. Robert Vautard, một thành viên của nhóm chuyên gia về khí hậu của Ủy ban Liên Chính phủ về Biến đổi Khí hậu của Liên Hợp Quốc (IPCC), cho biết. "Chúng ta thiếu một chút góc nhìn nào đó.

"Nếu nền nhiệt độ không giảm mạnh hơn vào năm 2025, chúng ta thực sự sẽ phải tự hỏi về nguyên nhân nào đã gây ra điều đó", ông nói với AFP.

Vẫn chưa có phán quyết cuối cùng

Các nhà khoa học đang tìm kiếm manh mối này ở đâu đó.

Một giả thuyết cho rằng việc ngành vận tải biển toàn cầu đã chuyển sang dùng nhiên liệu sạch hơn vào năm 2020 đã đẩy nhanh quá trình ấm lên do lượng khí thải gốc lưu huỳnh, mà thường giúp tạo ra các đám mây tầng thấp có tác dụng giống như tấm gương phản chiếu lại bức xạ nhiệt ánh sáng mặt trời, đã bị suy giảm.

Vào tháng 12/2024, một báo cáo khoa học được bình duyệt khác đã xem xét liệu việc giảm lượng mây tầng thấp có khiến nền nhiệt độ tăng lên trên bề mặt Trái Đất hay không.

Tại hội nghị của Liên đoàn Địa Vật lý Hoa Kỳ cũng được tổ chức trong tháng này, Ts. Schmidt đã triệu tập các nhà khoa học để tìm hiểu về lý thuyết này và cả những giả thuyết khác, bao gồm việc liệu các chu kỳ hoạt động của mặt trời hay hoạt động núi lửa có cấu thành bất cứ nhân tố nào hay không.

Người ta lo ngại rằng nếu không có một bức tranh toàn cảnh hơn, giới khoa học có thể bỏ lỡ những thay đổi sâu sắc và mang tính chuyển đổi hơn nữa về mặt khí hậu.

Ts. Seneviratne cho biết:

"Chúng ta không thể loại trừ khả năng một số yếu tố khác cũng làm tăng nền nhiệt độ... Phán quyết cuối cùng vẫn chưa có".

Nhiệt độ mặt nước biển bất thường vào tháng 11/2024. Nguồn ảnh: Nalini LEPETIT-CHELLA, Valentina BRESCHI / AFP

Năm nay, các nhà khoa học đã cảnh báo rằng những bể chứa carbon của Trái Đất - chẳng hạn như rừng và đại dương hấp thụ khí nhà kính CO2 từ khí quyển - đã phải đối mặt với "sự suy yếu chưa từng có" vào năm 2023.

Trong tháng này, Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Hoa Kỳ (US National Oceanic and Atmospheric Administration - NOAA) cho biết vùng lãnh nguyên Bắc Cực, sau khi lưu giữ C02 trong hàng thiên niên kỷ, nay đang trở thành nguồn phát thải ròng loại khí này.

Ts. Johan Rockstrom thuộc Viện Nghiên cứu Tác động Khí hậu Potsdam (Potsdam Institute for Climate Impact Research) của Đức cho biết các đại dương, vốn đóng vai trò là bể chứa carbon và bộ điều hòa khí hậu khổng lồ, hiện đang nóng lên với tốc độ mà giới khoa học "không thể giải thích được một cách đầy đủ".

Ông nói vào tháng trước như sau:

"Liệu đây có phải là dấu hiệu đầu tiên cho thấy hành tinh này bắt đầu mất đi khả năng phục hồi hay không? Chúng ta không thể loại trừ điều đó."

NGHIÊN CỨU CHO THẤY THỜI ĐIỂM LẦN ĐẦU TIÊN BẮC BĂNG DƯƠNG KHÔNG CÒN BIỂN BĂNG CÓ THỂ XẢY RA TRƯỚC NĂM 2030

Theo Financial Times - Một nghiên cứu khoa học mới kết luận rằng Bắc Băng Dương có thể có ngày đầu tiên không còn lớp băng biển bao phủ và ngày đó sẽ xảy ra trước năm 2030, hoặc sớm hơn dự kiến ​​trước đây, vì tình trạng tan chảy nhanh chóng cho thấy tốc độ băng tan rã ngày càng tăng ở vùng cực.

Bắc Cực được xem là không có băng khi vùng biển ở nơi này có diện tích lớp phủ băng trên biển ít hơn một triệu km2. Nguồn ảnh: Getty Images

Một nghiên cứu khoa học mới kết luận rằng Bắc Băng Dương có thể có ngày đầu tiên không còn lớp băng biển bao phủ và ngày đó sẽ xảy ra trước năm 2030, hoặc sớm hơn dự kiến ​​trước đây, vì tình trạng tan chảy nhanh chóng cho thấy tốc độ băng tan rã ngày càng tăng ở vùng cực.

Vào cuối mỗi mùa hè, vùng Cực Bắc đã mất đi một nửa lượng băng biển kể từ đầu thập niên 1980, và những phát hiện mới nhất đã dự báo thời điểm Bắc Cực không còn băng sẽ đến sớm hơn rất nhiều.

Nghiên cứu của một nhóm chuyên gia quốc tế, có sử dụng các biện pháp đo mật độ băng biển dựa trên ghi nhận từ vệ tinh và các mô hình tính toán khí hậu tiên tiến, đã đưa ra một số dự báo về thời điểm Bắc Cực không còn băng biển trong vòng từ 3 đến 6 năm tới.

Ts. Alexandra Jahn, đồng tác giả của nghiên cứu trên, và là giáo sư chuyên ngành khoa học khí quyển và đại dương tại Đại học Colorado Boulder (Mỹ), cho biết:

"Mặc dù mô phỏng lượng băng biển tan rã nhanh nhất là không có khả năng xảy ra, nhưng những gì mà các mô hình tính toán đang chỉ ra cho chúng ta thấy là khả năng này có thể xảy ra, giống như các sự kiện lũ lụt kinh hoàng 1.000 năm mới có một lần vẫn thỉnh thoảng xảy ra".

Dự báo về số lượng ngày có ít băng biển Bắc Cực sẽ càng xảy ra nhiều hơn

Diện tích băng biển hàng ngày so với mức trung bình 1981-2010, theo đơn vị triệu km vuông, và theo năm

Bắc Cực được xem là không có băng khi vùng biển của nó có diện tích băng bao phủ ít hơn một triệu km vuông. Ở tầm mức này, phần băng còn lại chủ yếu bị giới hạn ở khu vực phía Bắc Greenland và quần đảo Canada.

Ts. Walter Meier, chuyên gia nghiên cứu tại Trung tâm Dữ liệu Băng và Tuyết Quốc gia Hoa Kỳ (US National Snow and Ice Data Center), cảnh báo về năm chính xác xảy ra hiện tượng tan chảy hoàn toàn này như sau:

"Trong bất kỳ thể loại dự báo khí hậu nào cũng có rất nhiều xác suất không chắc chắn do những biến đổi tự nhiên của thời tiết gây ra".

Ông cũng lưu ý rằng hiện tượng này chỉ xảy ra trong điều kiện thời tiết theo mùa khắc nghiệt.

Tuy nhiên, những thay đổi diễn ra ở Bắc Cực là rất rõ ràng. Ông nói:

“Điểm chính mà tôi rút ra là thực tế là lớp băng biển Bắc Cực đã thay đổi đáng kể đến mức [việc mất đi lớp băng này vào] năm 2030 thậm chí còn là một khả năng suy đoán cho thấy môi trường ở Bắc Cực đã thay đổi nhiều đến như thế nào”.

Kỷ lục trước đó về diện tích độ phủ băng biển tối thiểu được ghi nhận vào tháng 9/2012, khi diện tích lớp băng biển ở Bắc Băng Dương đã co lại chỉ còn 3,4 triệu km vuông, hay khoảng một nửa so với mức trung bình trong giai đoạn từ năm 1981-2010.

Hiện tượng chậm trễ trong đợt đóng băng vào mùa thu cũng đang được quan sát thấy rõ, với 1,5 triệu km vuông băng biển — hay là một khu vực có diện tích chỉ bằng nước Mông Cổ (nghĩa là chỉ từ “mông đến cổ”, Hành tinh Titanic đùa thôi) — đã biến mất trong tuần cuối tháng 11 đến đầu tháng 12 so với mức trung bình dài hạn tại cùng thời điểm trong mùa.

Ts. Ella Gilbert, nhà khoa học khí hậu tại Cơ quan Khảo sát Nam Cực (British Antarctic Survey) của Vương quốc Anh, cho biết:

“Chúng ta đã thấy rất nhiều ví dụ thực tế gần đây về cách mà các sự kiện [khí hậu / thời tiết] cực đoan có thể gây ra những thay đổi mạnh mẽ ở vùng cực chỉ trong vài ngày, chẳng hạn như dòng sông khí quyển vào tháng 3/2022 đã gây ra sự sụp đổ của thềm băng Conger ở Nam Cực.”

Bản thân việc băng biển tan rã có thể đẩy nhanh hơn nữa quá trình biến đổi khí hậu trong một vòng lặp phản hồi, được gọi là hiệu ứng Albedo — khi mà băng không còn phản xạ lại được các tia nắng mặt trời, và bề mặt biển mở ra có màu tối hơn bên dưới sẽ hấp thụ nhiều nhiệt lượng hơn, từ đó gây ra các sự sụp đổ tiếp theo của băng quyển hoặc khả năng phục hồi của băng trong mùa Đông. Giới khoa học cảnh báo rằng hiện tượng ấm lên cục bộ này của các tầng nước trên của đại dương cũng có thể gây ra nhiều sự kiện thời tiết khắc nghiệt hơn ở vĩ độ trung bình của hành tinh (nghĩa là các quốc gia ôn đới và cận cực).

Ngày đầu tiên không có băng ở Bắc Băng Dương có thể xảy ra trước năm 2030

Các tác giả của nghiên cứu trên nhận thấy rằng việc giảm thiểu khí thải nhà kính gây ra biến đổi khí hậu càng nhiều càng tốt sẽ làm chậm quá trình này, nhưng không thể ngăn chặn được hoàn toàn tiến trình tan rã.

Ts. Jahn cho biết:

“Ngay cả trong những kịch bản phát thải thấp nhất, chúng ta cũng chỉ giảm được lượng khí thải toàn cầu chứ không đạt được mức phát thải âm [trong những thập kỷ tới], và do đó mật độ CO₂ trong khí quyển sẽ tiếp tục tăng và kéo theo mức tăng nhiệt độ trung bình toàn cầu”.

Các tác động của một Bắc Cực tan chảy đã được những cộng đồng và chủng loài động vật hoang dã trên khắp khu vực này cảm nhận được. Một số loài đang bị buộc phải di chuyển lên đất liền vì ngày càng không có băng biển để làm nơi săn bắt con mồi, trong khi cách đây vài thập kỷ, các loài động vật biển khác đang cố gắng di chuyển sâu hơn về phía bắc, vào vùng nước trước đây quá lạnh, để chúng có thể sống sót.

“Biến đổi khí hậu đang diễn ra nhanh chóng, đặc biệt là ở các vùng cực” Ts. Gilbert cho biết. “Bắc Cực đang nóng lên nhanh gấp bốn lần so với phần còn lại của hành tinh, đe dọa các hệ sinh thái, cơ sở hạ tầng và sinh kế quan trọng của người dân sống ở đó.”

QUẢ BOM THỜI GIAN TREO TRÊN ĐỈNH ĐẦU THẾ GIỚI

Thật khó có thể tưởng tượng được sự tàn phá của biến đổi khí hậu hơn các đám cháy rừng đang hoành hành ở bang California, Oregon và Washington, hay những cơn bão nhiệt đới ập đến – và đôi khi còn tàn phá Vùng Vịnh Mexico. Chúng ta cũng đã đối mặt với những đợt sóng nhiệt chết người ở Ấn Độ, Pakistan và siêu bão lũ lụt kinh hoàng ở Châu Âu, Trung Đông, Đông Nam Á, Trung Quốc... Nhưng còn nhiều điều tồi tệ hơn ở phía trước, với một nguy cơ đặc biệt, lớn đến mức nó có thể đe dọa chính sự tồn vong của nhân loại: đó chính là hiện tượng suy giảm nhanh chóng của biển băng ở Bắc Cực.

Giống như trong một bộ phim của Alfred Hitchcock, “quả bom” khí hậu này, ở một thời điểm nhất định nào đó, có thể đẩy tốc độ của hiện tượng nóng lên toàn cầu tăng lên gấp đôi. Nó giống như một chiếc đồng hồ đếm lùi thời gian, đang được giới khoa học theo dõi với sự lo lắng ngày càng tăng. Vào mỗi tháng 9 hàng năm, phạm vi đóng băng của biển băng ở Bắc Cực thường ở mức thấp nhất, trước khi bóng tối bao phủ kéo dài ở vùng này và nhiệt độ giảm thấp khiến nó bắt đầu mở rộng phạm vi đóng băng trở lại. Tại thời điểm này, các nhà khoa học đang so sánh đối chiếu mức độ phủ của biển băng với những năm trước.

Kết quả nghiên cứu của họ sẽ khiến tất cả chúng ta phát hoảng. Ngay từ năm 2020, các dữ kiện thu được từ Trung tâm Dữ liệu Băng và Tuyết Quốc gia Hoa Kỳ (National Snow and Ice Data Center) ở Boulder (bang Colorado) cho thấy có rất ít băng ở khu vực trung tâm Bắc Cực hơn bao giờ hết. Nghiên cứu được công bố trong tháng 9/2020 cho thấy vào năm 2018 và 2019, biển băng mùa Đông ở vùng Biển Bering của Bắc Cực đã xuống mức thấp nhất trong 5.500 năm qua. Trên toàn vùng Bắc Cực, vào ngày 15/9/2020, độ phủ của biển băng đạt mức thấp kỷ lục thứ hai từ trước đến nay. Số lượng băng khối thay đổi theo từng năm, nhưng xu hướng suy giảm là không thể tránh khỏi: những ngày 14 tháng 9 có độ phủ biển băng ít nhất từ trước đến thời điểm ghi nhận đều thuộc về 14 năm qua.

Nhưng diện tích biển băng không chỉ bao phủ ít hơn; nó cũng mỏng hơn bao giờ hết. Loại băng trên biển lâu đời nhất (có độ tuổi từ 4 năm trở lên), có khả năng chống tan chảy cao hơn, hiện chỉ chiếm chưa đến 1% tổng số thể tích của biển băng. Loại biển băng chỉ có độ tuổi một năm hiện đang chiếm ưu thế, khiến lớp phủ băng biển trở nên mỏng manh và nhanh tan hơn.

Các hậu quả của sự kiện này sẽ rất thảm khốc. Với kịch bản cực đoan nhất có thể xảy ra trong vòng nhiều thập kỷ, sự kiện mất toàn bộ lớp băng trong suốt những tháng có ánh nắng mặt trời [chiếu tới vùng Bắc Cực] sẽ gây ra một lượng bức xạ nhiệt lớn trên toàn cầu, tương đương với việc bổ sung một nghìn tỷ tấn carbon dioxide được bơm vào bầu khí quyển. Nói một cách dễ hiểu, trong 270 năm qua kể từ khi cuộc Cách mạng Công nghiệp bắt đầu, loài người đã thải 2,4 nghìn tỷ tấn CO2 vào bầu khí quyển. Khoảng 30% lượng nhiệt tăng ở Bắc Cực đã được làm mát, trung hòa nhờ lượng băng mất đi từ năm 1979 đến năm 2016, và tiến trình ấm lên nhanh chóng hơn sẽ xảy ra trên toàn cầu như một hậu quả tất yếu, do lượng băng làm mát đã không còn nhiều như trước đây nữa. Cỗ máy lạnh thứ nhất trong hai cỗ máy mà thiên nhiên đã ban tặng cho hành tinh này (là Bắc Cực và Nam Cực) sẽ hỏng hoàn toàn trong thời gian rất sớm so với dự báo.

Kịch bản cực đoan này sẽ khiến tiến trình biến đổi khí hậu xảy ra nhanh hơn dự báo đến 25 năm và chúng ta khó có thể hình dung ra mức độ nghiêm trọng của chuyện này. Hồi tháng 8/2020, một khối băng có kích thước gấp đôi đảo Manhattan đã vỡ và tách ra khỏi thềm băng lớn nhất còn lại ở Bắc Cực, nằm ở khu vực Đông Bắc đảo Greenland, trong nền nhiệt độ mùa hè cao kỷ lục.

Trong khi đó, phiến băng Greenland nằm trên đất liền cũng đang gặp nguy cơ lớn. Với hiện tượng ấm lên ở Bắc Cực diễn ra nhanh hơn tối thiểu là gấp đôi so với mức trung bình trên toàn cầu, tốc độ tan chảy băng ở Greenland đã gia tăng tối thiểu gấp ba lần trong hai thập kỷ qua. Người ta tin rằng chuyện này sẽ trở nên không thể đảo ngược trong vòng một thập kỷ tới hoặc ít hơn. Cuối cùng, quá trình tan chảy này sẽ khiến mực nước biển dâng lên đến 7 mét (23 feet), nhấn chìm các thành phố ven biển.

Cùng với vấn đề Bắc Cực ngày càng ấm lên nhanh hơn chính là nguy cơ tự tăng cường hiệu ứng vòng lặp phản hồi của quá trình tan băng vĩnh cửu. Với lượng carbon bị khóa lại trong lớp băng vĩnh cửu nhiều gấp đôi so với lượng carbon đã tồn tại trong bầu khí quyển, việc giải phóng một phần trong số này thậm chí có thể mang đến thảm họa. Hiện tượng tan rã lớp băng vĩnh cửu cũng sẽ giải phóng nhiều khí nhà kính có khả năng giữ nhiệt mạnh mẽ hơn: là khí nitrous oxide và khí methane. Khi nền nhiệt độ toàn cầu tăng lên cũng là lúc có thể nhiều khí methane hơn nữa có thể được giải phóng ra từ đáy biển nông của Thềm Biển băng Bắc Cực ở khu vực Đông Siberia.

Đến đây, Hành tinh Titanic hy vọng các bạn đọc lại thật kỹ ba bài phân tích mà chúng tôi đã viết từ cách đây ít nhất là 8 năm, bao gồm: NỀN NHIỆT SẼ TĂNG 18°C HAY 32,4°F VÀO NĂM 2026?, ĐỘT BIẾN KHÍ HẬU, TIN BUỒN SỐ 1. Với các dự báo chính thức mới nhất của giới khoa học được nêu ở bên trên về việc biển băng ở Bắc Cực sẽ biến mất trong mùa hè trước năm 2030, thì đã đến lúc nhắc lại các dự báo dài hạn có tầm nhìn hàng thập kỷ của Hành tinh Titanic rồi. Mất Bắc Cực là mất tất cả. Chúng tôi đã nhắc đi nhắc lạu điều này, đặc biệt là đối với các quốc gia nằm ở Bắc Bán Cầu. Vì vậy, trong phần dưới đây, chúng tôi tiếp tục nhắc lại về các thảm họa trực tiếp sẽ đến với Việt Nam - một quốc gia nằm ở phần xích đạo của Bắc Bán Cầu.

TAN BĂNG & SỰ SỤP ĐỔ CỦA VIỆT NAM

Dĩ nhiên, khi biển băng ở Bắc Cực không còn nữa, con cờ domino băng quyển ở cực Bắc của Trái Đất sụp đổ, thì tất cả mọi quốc gia nằm ở Bắc Bán Cầu (chiếm 2/3 đất liền trên hành tinh này) sẽ chịu nhiều tai ương khủng khiếp do nền nhiệt tăng đột biến và khí hậu thay đổi cực độ, nhưng vì bài này viết cho người Việt Nam, nên chúng tôi tập trung vào các nguy cơ sẽ đến đối với quốc gia này.

Để biết số phận của Việt Nam gắn liền ra sao với số phận của những khối băng vĩnh cửu nằm ở những vùng đất xa xôi tận hai cực của Trái Đất, chúng tôi mời các bạn nên đọc cho hết phần cuối khá dài và chi tiết này. Chúng tôi không thể và không có thói quen trình bày một vấn đề phức tạp và mang tính hệ thống của nền khí hậu và hệ thống địa – khí hậu Trái Đất bằng những tin rút ngắn thường thấy trên báo chí truyền thông hiện đại, cắt đi nhiều cơ hội mà các bạn có thể học hỏi và hiểu rõ về chính số phận và định mệnh của mỗi người dân Việt Nam trong tương lai chỉ một thế hệ sắp tới.  

Một nghiên cứu khoa học toàn diện về băng tan ở đảo Greenland (Bắc Cực) được xuất bản trên tạp chí Nature vào ngày 5/12/2018 cho biết hiện tượng nước biển dâng có thể xảy ra nhanh hơn và sớm hơn so với dự báo trước đây.

Biển băng dọc theo bờ duyên hải Greenland trong năm 2018, một trong những năm nóng nhất. Nguồn ảnh: Joe MacGregor/NASA IceBridge

Đó là vì tốc độ tan rã của khối băng khổng lồ phía Bắc nằm trên đất liền này – hiện là nguồn cung ứng lớn nhất và duy nhất lượng nước băng tan vào các đại dương trên thế giới – đã tăng 50% so với thời kỳ tiền công nghiệp như một hậu quả của việc xả thải khí nhà kính của con người.

Phó Giáo sư Luke Trusel của Đại học Rowan (New Jersey, Hoa Kỳ) – người đứng đầu nghiên cứu, cho biết:

“Băng ở Greenland đang tan ra nhanh hơn trong nhiều thập kỷ gần đây, khi so sánh với bất cứ lúc nào cách đây 4 thế kỷ, và có lẽ hơn cả bất cứ thời điểm nào trong 7.000 hoặc 8.000 trước đây.”

“Chúng tôi chứng minh được rằng, băng ở Greenland đang khá nhạy cảm với nền khí hậu nóng ấm so với quá khứ – nó có phản ứng phi tuyến tính (cực đoan, bất ngờ) do hiện tượng phản hồi tích cực tồn tại trong một hệ khí hậu đóng toàn cầu.”

Greenland hiện đang góp vào 20% mực nước biển dâng trên toàn cầu, nghĩa là 4mm nước dâng cao hơn mỗi năm. Tốc độ này sẽ tăng gấp đôi vào cuối thế kỷ này – theo IPCC (Ủy ban Liên Chính phủ về Biến đổi Khí hậu của Liên Hiệp Quốc). Đấy chỉ là những con số khá bảo thủ và còn thay đổi, vì nhiều nghiên cứu mới đang công bố rằng thực ra, băng tan nhanh hơn từ bên trong lòng của nó, tạo ra các hố nước khổng lồ qua các lỗ rò (y hệt như kiểu chúng ta tưới nước ấm lên một cục nước đá và thấy nó tan vào bên trong lòng qua nhiều lỗ mọt bị xói mòn bởi ảnh hưởng của sự chênh lệch nhiệt cục bộ). IPCC cứ cho ra các con số bé xíu về tăng nhiệt, lượng băng tan, mực nước biển dâng... vì bị tác động của các thực thể chính trị muốn che giấu sự thật, nhưng rồi chính giới khoa học gia của họ hiện nay cứ trố mắt lên ngạc nhiên, sửng sốt và đặt câu hỏi "tại sao nền nhiệt tăng đột biến so với dự báo, và tại sao mưa bão cứ lớn hơn về tần suất và cường độ so với trí tưởng tượng của chúng tôi".

Nếu tất cả băng ở Greenland tan ra, mực nước biển trên toàn cầu sẽ được nâng lên 7 mét. Vấn đề là khi nào nó sẽ tan nhiều, tan nhanh, vỡ ra và còn phân rã nhanh hơn nữa? Đấy là đặc tính phi tuyến tính, không thể dự báo được của một hệ khí hậu và sinh thái bị tác động một lượng nhiệt và năng lượng thêm vào.

Gs. Ts. Michiel van den Broeke thuộc Đại học Utrecht (Hà Lan), đồng tác giả của nghiên cứu trên, còn lo lắng:

“Ở một số điểm, mực nước biển sẽ dâng rất nhanh khiến chúng ta không thể thích ứng kịp, vì thế, chúng tôi thực sự kêu gọi cắt giảm khí thải công nghiệp để tránh tình huống xấu nhất này. Tôi nghĩ đây là một trong những tiếng kêu gọi hãy thức tỉnh trong nhiều thập niên gần đây. Vấn đề này rõ ràng có liên quan đến hiện tượng nóng lên toàn cầu do con người gây ra làm cho mực nước biển dâng cao.”

Ông Trusel chia sẻ thêm:

“Về mặt cá nhân, tôi thực sự lo lắng khi chứng kiến điều này – cùng với một loạt các bằng chứng khoa học khác cho thấy chúng ta đang bước vào thời đại của những sự kiện chưa từng có tiền lệ và hoàn toàn khác biệt so với trước đây. Băng đá không có nghị trình chính trị – dù là nó đông lại hay tan ra. Hiện nay, nó tan ra là do con người làm cho hành tinh nóng lên. Các tảng băng luôn có điểm tới hạn, và việc chúng tác động nhanh chóng như thế nào đến cuộc sống sinh tồn của chúng ta qua mực nước biển dâng sẽ phụ thuộc vào điều chúng ta đang làm ngày hôm nay và trong tương lai gần.”

Nhiều giới khoa học hàn lâm khác, không tham gia vào bản báo cáo này, cho biết kết quả nghiên cứu này là một sự xác nhận quan trọng cho điều mà các nhà khoa học đã từng nghi ngờ từ lâu: rằng hiện tượng băng tan đang gia tăng là một điềm gở bất bình thường.

Ông Edward Hanna, giáo sư chuyên về khoa học khí hậu và khí tượng học của Đại học Lincoln, nói:

“Khối băng ở Greenland giống như một gã khổng lồ đang say ngủ, dần dần nhưng chắc chắn tỉnh giấc vì hiện tượng nóng lên toàn cầu, và sẽ gây ra nhiều sự kinh ngạc về cách mà nó thức dậy. Tuy nhiên, phản ứng này có thể xảy ra nhanh hơn so với suy nghĩ trước đây.”

Đó là về Greenland – một phần của Bắc Cực và khá quan trọng vì băng ở đây nằm trên đất liền, khi tan ra sẽ góp nhiều nước hơn và làm cho mực nước biển dâng cao ngay lập tức. Với vùng biển Cực Bắc, nơi băng nằm trên nước, thì tỷ khối của băng đã được bù vào phần nổi của nó ở trong nước, nên tình hình sẽ bớt căng thẳng hơn. Thế nhưng, chính những gì xảy ra ở con cờ domino thứ nhất - là biển băng ở Bắc Cực biến mất - sẽ đẩy cho con cờ domino thứ hai là băng ở Greenland tan chảy nhanh hơn so với dự kiến.

Một hẻm băng chứa nước băng tan ở trong lòng một khối băng ở Greenland. Nguồn ảnh: Sarah Das/Học viện Hải dương học Woods Hole/PA

Tuy nhiên, một báo cáo khác của chính NOAA (Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Hoa Kỳ) mang tựa đề “Arctic Report Card” cho thấy nền nhiệt ấm hơn ở Bắc Cực đang đẩy khu vực này thành một “vùng lãnh thổ chưa được thăm dò” (vì băng tan mở ra nhiều khoảng trống bên dưới) và gia tăng tác động lên nền lục địa của chính nước Mỹ.

Bà tiến sĩ Emily Osborne, một viên chức của NOAA, cho biết:

“Chúng tôi đang chứng kiến tình trạng ấm lên liên tục trên khắp hệ thống Bắc Cực.”

Bản báo cáo công bố nền nhiệt của Bắc Cực đã nóng hơn trong suốt 5 năm qua, hơn bất cứ thời điểm nào được ghi nhận trong lịch sử, kể từ năm 1900, và nhiệt độ của khu vực này đã tăng gấp đôi so với phần còn lại của hành tinh. Năm 2018, nền nhiệt khí quyển ở Bắc Cực sẽ được xem là cao thứ hai trong lịch sử ghi nhận, chỉ sau năm 2016.

Bà Osborne còn công bố trong cuộc gặp với Hiệp hội Địa chất Vật lý Mỹ (American Geophysical Union) ở Washington, rằng:

“Năm 2018, khối khí nóng và nhiệt độ đại dương tiếp tục gây ra sự thay đổi trong phạm vi rộng lớn và trong thời gian dài hạn trên khắp vùng cực, đẩy Bắc Cực tan ra thành một vùng lãnh thổ mới.”

Các nhà khoa học cho biết nhiệt độ khí quyển tăng lên gây ra nhiều hiệu ứng sâu sắc cho biển băng tại đây, cho sự sống trên đất liền và trong đại dương. Những tác động đó có thể cảm nhận được ngay cả ở những nơi không thuộc vùng cực, đặc biệt là kể từ khi khí hậu ở Bắc Cực thay đổi đã ảnh hưởng đến các sự kiện thời tiết cực đoan xảy ra trên khắp thế giới.

Khí quyển Bắc Cực ấm hơn sẽ làm cho các dòng tia (luồng gió) vùng cận cực trở nên “chậm lại và có dạng gợn sóng bất thường”. Và điều đó có thể liên quan đến những sự kiện khí hậu cực đoan đang xảy ra ở khắp mọi nơi trên Trái Đất, bao gồm cả các cơn bão tuyết khắc nghiệt ở Mỹ và tình trạng lạnh cực độ ở Châu Âu được biết dưới cái tên “Beast From the East” (Con Quái vật từ phương Đông).

Thông thường, các dòng tia vùng cận cực đóng vai trò như một loại dây thòng lọng bao bọc xung quanh và giữ cho khối khí lạnh luôn ở gần vùng cực; khi dòng tia này yếu đi và bị uốn lượn, nó cho phép các khối khí lạnh của Bắc Cực di chuyển về phía Nam trong mùa đông, và còn có thể ngăn chặn sự hoạt động các hệ thống thời tiết trong mùa hạ, tạo ra thêm nhiều hiệu ứng phụ khác.

Ts. Osborne cho biết:

“Bờ Đông của nước Mỹ là nơi mà một phần của dòng tia này tràn xuống. Bạn sẽ chứng kiến mức nhiệt độ của bầu khí quyển Bắc Cực đột biến gia tăng ở các vĩ độ thấp hơn và gây ra nhiều cơn bão tuyết kinh hoàng trong mùa đông.”

Và theo chiều phản ứng ngược lại, vùng cực phía bắc lại gia tăng nhiệt độ nhanh chóng, gọi là quá trình khuếch đại Bắc Cực (Arctic Amplification), có mối liên hệ với rất nhiều yếu tố, bao gồm sự thật đơn giản rằng, tuyết và băng có khả năng phản chiếu lại tia nắng mặt trời, nhưng khi chúng tan ra, để lộ vùng nước mở bên dưới, có màu tối hơn, thì khu vực này sẽ dễ hấp thụ nhiệt nhiều hơn. Khi biển băng tan ra, băng ít tồn tại hơn và nhiều vùng nước mở ra sẽ tạo thành một “vòng lặp phản hồi” để càng làm tan băng hơn, dẫn đến ít băng tạo thành hơn và nhiều vùng nước mở xuất hiện thêm. Hiện tượng này sẽ được chứng kiến thêm một lần nữa từ ngày 10/1/2025.

Rõ ràng là sự dao động và tính đồng nhất của các dòng tia – giống như một loại đai bảo vệ vùng cực Bắc đã kém bền vững hơn, và không khí nóng từ xích đạo được đưa về hai cực, đặc biệt là Cực Bắc của Trái Đất, qua các cơn siêu bão, đã xâm nhập vào bản thân dòng tia và ngay cả chui vào khu vực bên trong của “chiếc tủ lạnh” Bắc Cực này, hâm nóng nó dần dần, làm tan băng và từ đó kích hoạt tiến trình của “vòng lặp hồi phản hồi” gây tan băng liên tục và vĩnh viễn – tùy theo lượng nhiệt đến từ vùng nóng xích đạo. Để dễ hình dung, dòng tia của vùng cận cực cũng gần giống với các làn khói lạnh bao quanh một cục nước đá. Nó bảo vệ độ lạnh bên trong cục nước đá, và sẽ bốc ra bên ngoài bề mặt của nước đá theo dạng gợn sóng nếu có sự chênh lệch lớn về nhiệt độ môi trường xung quanh.

Bà Susan M. Natali, một nhà khoa học chuyên nghiên cứu Bắc Cực thuộc Trung tâm khoa học Woods Hole ở Massachusetts (Hoa Kỳ), người không góp mặt vào báo cáo trên, nhưng tỏ ra buồn khi nhận xét rằng bản báo cáo này lại là một lời cảnh cáo khác không nhận được nhiều sự chú ý. Bà nói:

“Mỗi lần bạn trông thấy một bản báo cáo khoa học, thì mọi chuyện đều tệ đi, và người ta vẫn không có bất cứ hành động nào cả. Bản báo cáo bổ sung thêm chứng cứ cho thấy các thay đổi đang diễn ra, và chúng có thể quan sát thấy được.”

Những gì xảy ra ở Bắc Cực, thì cũng đang diễn ra ở Nam Cực.

Giới khoa học thế giới cũng khám phá ra một nhóm các sông băng có chiều dài trên 1/8 vùng duyên hải khu vực phía Đông Nam Cực và Tây Nam Cực đang bị tan ra vì nhiệt độ nước biển ấm hơn thường lệ, đặc biệt là sông băng Thwaites - thứ quái vật mang tên NGÀY TẬN THẾ. Hẳn các bạn đã đăng ký là thành viên của kênh Patreon này nên đọc lại bài viết cách đây không lâu của chúng tôi có tựa đề SÔNG BĂNG ”NGÀY TẬN THẾ“ CỦA NAM CỰC ĐANG HƯỚNG TỚI SỰ SỤP ĐỔ THẢM KHỐC để hiểu rõ nguy cơ này.

Dải băng vĩnh cửu Totten, khu vực phía Đông của lục địa Nam Cực. Nguồn ảnh: Esmee van Wijk/Nhóm Nghiên cứu Nam Cực của Australia

Khu vực Nam Cực đang tồn tại một lượng lớn băng vĩnh cửu, mà nếu tan ra, sẽ nâng mực nước biển trên toàn cầu lên 10 mét trong dài hạn, cũng như nhấn chìm tất cả mọi công trình dân cư ven biển trên thế giới.

Bờ phía Đông của lục địa Nam Cực luôn có nhiệt độ âm cực độ, dưới cả mức đóng băng, và được xem là khá ổn định, cho đến khi các nghiên cứu gần đây chỉ ra nhiều dấu hiệu cho thấy khu vực này đang bị ảnh hưởng bởi biến đổi khí hậu.

Người ta thấy dải băng vĩnh cửu khổng lồ Totten đang bị co lại, nhưng các phân tích mới đây cho biết các dải băng vĩnh cửu khác gần đó ở khu vực phía Đông của Nam Cực cũng đang thất thoát băng.

Ở phía Đông của dải băng Totten, ở Vịnh Vincennes, chiều cao của các dải băng vĩnh cửu đã suy giảm tổng cộng khoảng 3 mét kể từ năm 2008, trước thời điểm chưa có ghi nhận nào về sự suy giảm này.

Ở phía Tây của Totten, ở vùng Wilkes Land, tỷ lệ suy giảm độ cao của băng đã tăng gấp đôi kể từ năm 2009, với độ hụt khoảng 2,5 mét cho đến thời điểm đầu năm 2019.

Các dữ liệu này được đưa ra từ nhiều bản đồ chi tiết về tốc độ di chuyển và chiều cao của băng vĩnh cửu được vệ tinh của NASA (Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Hoa Kỳ) cung cấp.

Ts. Alex Gardner, một nhà chuyên nghiên cứu về băng vĩnh cửu thuộc phòng thí nghiệm động cơ phản lực học của NASA ở Pasadena, bang California, cho biết:

“Sự thay đổi này dường như không ngẫu nhiên, mà trông có vẻ mang tính hệ thống. Hiện tượng này có vẻ tương tự như các ảnh hưởng của đại dương bên dưới đang tác động khủng khiếp đến bờ Tây của Nam Cực. Giờ đây, chúng ta có thể đang khám phá ra mối liên hệ rõ ràng về việc đại dương bắt đầu tác động đến khu vực phía Đông của Nam Cực.”

Trong khi đó, băng ở Bờ Tây của lục địa Nam Cực đã suy giảm nghiêm trọng trong các bản báo cáo của giới khoa học về tốc độ tan băng tăng gấp 3 lần trong những năm gần đây, nghĩa là khu vực này đang biến mất nhanh hơn bất cứ ghi nhận nào trước đây trong lịch sử.

Vào tháng 4/2018, các nhà nghiên cứu tìm thấy nhiều bằng chứng về hiện tượng tan băng bên dưới bề mặt đại dương cũng đang gia tăng nhanh chóng, đặt Nam Cực vào cùng một cuộc đua với Greenland, thậm chí còn qua mặt cả Greenland, để góp phần vào việc nâng mực nước biển toàn cầu lên cao hơn trong tương lai gần.

Khu vực phía Đông của Nam Cực đặc biệt xa xôi khắc nghiệt và có rất ít nghiên cứu được thực hiện ở đây. Những gì xảy ra ở các dải băng vĩnh cửu sẽ tùy thuộc vào mức độ chúng tiếp xúc với dòng nước ấm của đại dương, và còn tùy thuộc vào địa hình đất ở bên dưới chúng và lòng biển ở phía trước chúng. Ts. Gardner nói:

“Chúng ta cần đặc biệt chú ý đến các dải băng này. Chúng ta cần thực hiện các bản đồ chi tiết hơn về địa hình và độ sâu lòng biển tại đây. Chỉ nhờ các bản đồ này, chúng ta mới có thể đánh giá toàn diện hơn là liệu các dải băng vĩnh cửu này sắp bước vào giai đoạn tan rã hay vẫn còn ổn định.”

Và theo ông Chris Fogwill, một giáo sư thuộc Đại học Keele (Anh Quốc), người không tham gia vào nghiên cứu này của NASA, thì khám phá này có nghĩa là mực nước biển sẽ dâng cao hơn so với dự báo. Ông nói:

“Kết quả nghiên cứu cho thấy các hậu quả nghiêm trọng của biến đổi khí hậu và đặc biệt là mực nước biển dâng. Có khả năng rằng các kịch bản của chúng ta về mực nước biển dâng có thể còn cao hơn những gì chúng ta đang chuẩn bị.”

Đến bây giờ, giới khoa học chính thống đã bắt đầu công nhận các sự kiện băng tan phi tuyến tính, xảy ra đột biến bất ngờ. Đã quá trễ và phi thực tế để cho bất cứ giải pháp nào, vì hai lý do chính:

(1) Donald Trump và Tập Cận Bình, cũng như hai khối NATO - Nga, vẫn đang cạnh tranh với nhau khốc liệt về mặt kinh tế, cố gắng đốt nhiên liệu hóa thạch bằng mọi giá, và mức phát thải khí nhà kính phục vụ cho nền công nghiệp của nhiều quốc gia vẫn sẽ không giảm đi, mà sẽ còn tăng thêm trong cuộc đua cạnh tranh tăng trưởng và duy trì quyền lực đế quốc. Loài người đã bắt đầu nếm thử mốc tăng nhiệt +1,5 độ C rồi, và chắc chắn hướng đến với một nền nhiệt tăng +2°C hoặc thậm chí +3°C trong chỉ 3 đến 5 năm sắp tới.

(2) Các khám phá khoa học về băng tan hiện nay đều cho thấy các bằng chứng về gia tăng tốc độ và số lượng tan rã của băng, thậm chí từ bên trong lòng hoặc bên dưới khối băng, hoàn toàn rất khó khăn để theo dõi và nhận định tình hình. Thiên nhiên đang giấu đi tiến trình kích hoạt hàng loạt yếu tố tiêu diệt loài người một cách rất tinh tế và khôn khéo. Và con người thì điềm nhiên xả thải, kinh doanh và làm giàu cho bản thân – vì họ ích kỷ, tham lam và không có tầm nhìn sâu sắc.

Số phận của băng và tuyết ở hai vùng Cực của Trái Đất cũng chính là số phận của Việt Nam – một quốc gia có tỷ lệ phần trăm đường bờ biển dài nhất so với diện tích đất liền. Giới khoa học đang nói đến các con số 7 mét hoặc 10 mét nước biển dâng trong 80 năm đến 100 năm sắp tới – nghĩa là điều đó sẽ xảy ra trong vòng một thế hệ người Việt Nam có thể chứng kiến thảm họa. Với mực nước biển dâng 10 mét, Việt Nam chẳng còn gì cả ngoài dải đất Cao Nguyên và vùng núi miền Trung Bộ và Bắc Bộ.

Chúng tôi chỉ khiêm tốn đề cập đến mức dâng 5 mét của mực nước biển trong tương lai, và dĩ nhiên, Đồng bằng Sông Cửu Long, Đồng bằng Sông Hồng và dải đồng bằng nhỏ hẹp, phân tách ven biển miền Trung, Nam Trung Bộ, Bắc Trung Bộ sẽ hoàn toàn nằm dưới các con sóng của biển Đông. Đừng nghĩ rằng người dân tại đây vẫn còn có thể bám trụ lại để thích nghi, và chuyển đổi dần dần kế sinh nhai và mục đích kinh tế đặc thù vùng miền. Điều kiện tự nhiên khi nước biển xâm thực và thậm chí là nhấn chìm đất liền – một thực tế rất rõ ràng – là hoàn toàn khác với trí tưởng tượng của con người. Nó sẽ không giống như việc biển từ từ dâng lên, tạo ra các vùng duyên hải đầm lầy nước lợ hoặc mặn để nuôi tôm, cá hay để trồng giống lúa nước chịu mặn. Thiên nhiên không khoan nhượng như vậy đâu. Giới khoa học đang lo sợ rằng hiện băng đang tan vào trong chính lòng của khối băng, và một ngày kia, khi hết sức chịu đựng của vách băng chứa nước, nước băng đã tan ra sẽ đồng loạt phá vỡ vách băng và ùa ra biển cùng một lúc, đẩy mực nước biển dâng lên nhanh chóng chỉ trong một thời gian ngắn. Và như thế, người dân ở nhiều vùng duyên hải – trong đó có dân Nam Bộ, Bắc Bộ – không phản ứng kịp để chuyển dời nhà cửa và kế sinh nhai của họ.

Đồng bằng Sông Cửu Long mất, nghĩa là ít nhất 25 triệu người (1/4 dân số Việt Nam) sẽ phải di cư, ra đi tìm chỗ trú ẩn và tìm điều kiện sống mới. Đó là chưa nói đến các vùng miền duyên hải khác ở Việt Nam. Cấu trúc dân số quốc gia sẽ bị đứt gãy nghiêm trọng. Xã hội biến loạn và khủng hoảng sâu sắc về nhiều mặt. Khi vựa lúa và lương thực nông nghiệp của miền Nam bị nhấn chìm, Sài Gòn/Tp.HCM – thủ phủ kinh tế lớn nhất Việt Nam – cũng bị cắt đứt nguồn cung thực phẩm và rơi vào khủng hoảng. Thậm chí Sài Gòn cũng sẽ bị nhấn chìm bởi triều cường và những đợt sóng của Biển Đông do địa hình mở ra nhiều cửa sông lớn.

Nước băng tan ra không chỉ nâng mực nước biển lên. Nó còn ảnh hưởng đến các đặc tính hóa học của nước biển đại dương vốn bền vững trong hàng nghìn năm, như thay đổi độ mặn, độ pH, mức độ hòa tan oxy, nhiệt độ của nước biển. Tất cả những sinh vật biển đã quen thuộc với đặc tính nước biển trước đây, sẽ phải thích nghi dần dần hoặc bị diệt vong. Chúng ta hãy thử tưởng tượng toàn bộ ngành nuôi trồng thủy hải sản dọc bờ biển Việt Nam sẽ bị ảnh hưởng bởi tác nhân ghê gớm này. Những con tôm hùm chủng loài Panulirus, những con cá bống mú, tôm sú… đều đã quen với độ mặn, độ pH, nhiệt độ như hiện nay sẽ không thể sống hoặc phát triển tốt khi biển đột ngột thay đổi về đặc tính.

Mùa khô ngay sau Tết Âm lịch năm 2024, trên báo chí Việt Nam đã có một danh sách các bài, chuyên mục về hiện tượng bờ biển bị xâm thực, xói lở, cùng với tình trạng thiếu nước ngọt trầm trọng ở miền Tây Nam Bộ. Đây là những dấu hiệu rõ ràng nhất của một thảm họa lớn hơn trong tương lai. Việt Nam không có nhiều công nghệ, kỹ thuật hay trình độ quan trắc khoa học để nghiên cứu, theo dõi và dự báo về điều chắc chắn sẽ xảy ra này. Thực ra, tất cả những dữ kiện về băng tan, mực nước biển dâng, nền nhiệt khí hậu đều do người Mỹ cung cấp – vì một sự thật phũ phàng rằng, người Mỹ chỉ quan tâm đến chính bản thân quốc gia của họ sẽ bị ảnh hưởng ra sao khi biến đổi khí hậu xảy ra.

Vì vậy, nếu chúng ta là người nghèo và cả khu xóm đều bị cháy, thì nên theo dõi những diễn biến về cách mà những thằng hàng xóm giàu có đang dự báo, nghiên cứu, nỗ lực giảm thiểu tác hại cho nhà của chúng từ chính đám cháy mà chúng đang gây ra. Với thực tế hiện tại, chúng ta không có cách nào để tránh thoát định mệnh. Còn số phận ư? Điều đó tùy thuộc vào quyết định của từng cá nhân người Việt, sau khi đọc xong status này. Trong tương lai, phần lớn con cháu của chúng ta sẽ lại một lần nữa thoát li mảnh đất quê hương này để trở thành di dân tị nạn – nhưng lần này là tị nạn khí hậu, và không bao giờ có thể quay về Việt Nam lần nữa.

Điều đáng buồn rằng, chính những người Việt đã đào thoát thành công và đang xây dựng sự nghiệp ở bên Mỹ, Châu Âu, Úc, Trung Quốc lại ủng hộ và tiếp tay cho chính quyền các nước công nghiệp tiếp tục xả thải khí nhà kính, cạnh tranh kinh tế và dối trá núp dưới chiêu bài ý thức hệ chính trị, đẩy nhanh cuộc khủng hoảng để tàn phá quê hương của họ. Một lần nữa, những tảng băng, các cơn siêu bão, cháy rừng, sốc nhiệt, tuyệt chủng loài… không đứng về phe cánh nào hết, không phân biệt dù là cộng sản hay tư bản, dù là quốc gia hay thuộc địa, dù là da trắng hay da vàng, da đen, dù người thiện lành hay kẻ gian ác. Chúng chỉ là bằng chứng cho thấy con người đã không nhận ra giới hạn của lòng tham sẽ đẩy họ đi đến đâu trên hành tinh nhỏ bé này. Thiên nhiên sẽ ra tay tàn phá và tiêu diệt tất cả – do bản tính tham lam, kiêu căng và ích kỷ của chủng loài tự cho mình là Homo Sapiens.

TÓM LẠI, CÁC DỰ BÁO VỀ BIỂN BĂNG BẮC CỰC BIẾN MẤT, SỰ KIỆN BOE (BLUE OCEAN EVENT - MẶT ĐẠI DƯƠNG XANH THẪM MỞ RA) Ở BẮC BĂNG DƯƠNG XẢY RA TRƯỚC NĂM 2030, LÀ DỰ BÁO HOÀN TOÀN TƯƠNG HỢP VỚI CẢNH BÁO CỦA HÀNH TINH TITANIC CÁCH ĐÂY GẦN 10 NĂM. CHÚNG TÔI ĐÃ NÓI ĐẾN MỐC THỜI GIAN 2026 - 2030 VỀ MỘT ĐỢT TĂNG NHIỆT ĐỘT BIẾN, XÔ ĐỔ MỌI CON CỜ DOMINO KHÍ HẬU, SINH QUYỂN TRÊN TOÀN CẦU. NGƯỜI VIỆT NAM CHỈ CÒN KHOẢNG 2 - 5 NĂM ĐỂ CHUẨN BỊ CHO NHỮNG GÌ PHẢI ĐẾN.

NHỮNG ĐIỀU CẦN CHÚ Ý ĐỐI VỚI VIỆT NAM KHI BẮC CỰC SỤP ĐỔ BAO GỒM:

👉MỰC NƯỚC BIỂN DÂNG 1-2 MÉT TẠI CÁC VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG, ĐỒNG BẰNG BẮC BỘ, VÙNG THẤP TRŨNG VEN BIỂN ĐÔNG NAM BỘ - MIỀN TRUNG.

👉SÓNG NHIỆT CỰC ĐOAN CHƯA TỪNG CÓ (TRÊN 50 ĐỘ C), SỐC NHIỆT, NHIỆT BẦU ƯỚT (NÓNG ẨM) TẠI KHU VỰC NAM BỘ, BẮC TRUNG BỘ VÀ ĐỒNG BẰNG BẮC BỘ TRONG MÙA HÈ.

👉SIÊU BÃO CAT5. ĐỔ BỘ MIỀN TRUNG VÀ MIỀN BẮC NHIỀU HƠN TRƯỚC ĐÂY.